| TECHNOKOMPLEKS | TECHNOKOMPLEKS [gr.-łac.], archeol. jednostka taksonomiczna używana przez niektórych badaczy do oznaczenia grupy kultur archeol. podobnych do siebie pod względem występujących w nich form narzędzi krzemiennych oraz technik stosowanych do ich wytwarzania; technokompleks jest w pewnym sensie odpowiednikiem kręgu kulturowego. Komentarze: Nowa encyklopedia powszechna PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN SA |
| Teodolit | [ang. < gr.], geod. instrument do pomiarów kątów poziomych i pionowych; składa się z podstawy (spodarki), umożliwiającej ustawienie teodolitu w pionie, koła poziomego, złożonego z limbusa (koła z podziałką kątową) i poruszającej się względem niego alidady (koła lub listwy, zaopatrzonych w kreskę wskaźnikową); do alidady jest przymocowana luneta, służąca do dokładnego nastawienia teodolitu na cel, i koło pionowe, składające się również z limbusa i alidady; koła poziome i pionowe są wyposażone w poziomice, służące do poziomowania przyrządu, a także w urządzenia odczytowe (noniusze, mikroskopy lub mikrometry opt.); koła te są wzajemnie prostopadłe i połączone z lunetą celowniczą w taki sposób, że każdemu położeniu lunety odpowiadają określone odczyty na obydwu kołach (kątów poziomych na kole poziomym, kątów pionowych na pionowym). Teodolit sprzężony z kamerą fot. nazywa się fototeodolitem; sprzężenie jest wykonane w ten sposób, że przy zerowym odczycie na limbusie oraz poziomym ustawieniu lunety osie optyczne teodolitu i kamery są równol. i leżą we wspólnej płaszczyźnie pionowej; fototeodolit służy do wykonywania fotogramów dla fotogrametrii naziemnej; teodolit wyposażony w dalmierz optyczny, umożliwiający pomiar odległości, nazywa się tachymetrem. Obecnie stosuje się też teodolit: laserowe, w których oś celową zastępuje wiązka widzialnego promieniowania laserowego, stosowane do automatycznych pomiarów geod.; noktowizyjne, wykorzystywane do pomiaru położenia obiektów emitujących promienie podczerwone lub nimi oświetlanych; giroskopowe, zawierające urządzenia giroskopowe, stosowane do bezpośrednich pomiarów azymutów geograficznych. Komentarze: Nowa encyklopedia powszechna PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN SA
|
| TORQUES | TORQUES [łac.], podkowiasty naszyjnik wykonywany gł. z brązu lub złota; pojawił się w Europie we wczesnej epoce brązu, szczególnie popularny u Celtów; w ikonografii i literaturze antycznej stereotypowy wyróżnik celt. kultury materialnej. Komentarze: Nowa encyklopedia powszechna PWN © Wydawnictwo Naukowe PWN SA |