Jestes tutaj:   Strona g┼é├│wna arrow Wiadomo┼Ťci archeologiczne arrow Rewelacyjne odkrycia na Targowisku - osadzie sprzed 1,5-1 tys. lat
Kacik Szajmona
Nowo┼Ťci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je┼Ťli podobaj─ů Ci si─Ö PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi┼Ť naprawd─Ö wiele. Liczy si─Ö dla nas ka┼╝da z┼éot├│wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesiŕcznie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi hasło
Nie masz konta? Załóż sobie
Rewelacyjne odkrycia na Targowisku - osadzie sprzed 1,5-1 tys. lat Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki   
Na Suwalszczy┼║nie, u podnó┼╝y Góry Zamkowej, s┼éynnego grodziska Ja─çwingów archeolodzy odkryli rozleg┼é─ů osad─Ö u┼╝ytkowan─ů od schy┼éku okresu w─Ödrówek ludów po pojawienie si─Ö Krzy┼╝aków.
Jak przyznaj─ů naukowcy nazwa stanowiska - Targowisko - mo┼╝e by─ç mocno myl─ůca. "By┼éo to w przesz┼éo┼Ťci miejsce o charakterze raczej rzemie┼Ťlniczym ni┼╝ targowym. Przemawia za tym materia┼é zabytkowy" - mówi─ů kieruj─ůcy badaniami Marcin Engel z Pa┼ästwowego Muzeum Archeologicznego i Ludwika Sawicka z Instytutu Archeologii UW.
Naukowcy s─ů zdania, ┼╝e "osada na Targowisku zajmowa┼éa szczególn─ů pozycj─Ö; to w┼éa┼Ťnie tu we wczesnym ┼Ťredniowieczu t─Ötni┼éo ┼╝ycie i ogniskowa┼éa si─Ö aktywno┼Ť─ç mieszka┼äców mikroregionu".

Mieszka┼äcy Targowiska mieli dooko┼éa malownicze widoki - cho─ç zapewne inny by┼é powód wyboru tego miejsca. Osada po┼éo┼╝ona jest na stoku pó┼éwyspu wcinaj─ůcego si─Ö w Jezioro Szurpi┼éy i jego odnog─Ö - Jezioro Czarne oraz w niewielkie Jezioro Tchliczysko. "Niezwyk┼ée walory obronne terenu, doskona┼éy dost─Öp do wody oraz atrakcyjna lokalizacja w dorzeczu górnej Szeszupy zach─Öca┼éy do osiedlania si─Ö w tej okolicy" - wyja┼Ťnia M. Engel.

Regularne badania okolicy rozpocz─Ö┼éy si─Ö na pocz─ůtku lat 80-tych ubieg┼éego wieku pod kierunkiem prof. Jerzego Okulicza-Kozaryna. Obecne, prowadzone od 2005 roku szczegó┼éowe badania Targowiska przynios┼éy tak┼╝e znakomite rezultaty. W jednym z wykopów natrafiono na tzw. polep─Ö - glin─Ö, któr─ů mieszka┼äcy oblepiali swoje budynki. "A┼╝ 55 proc. spo┼Ťród znalezionych w obiektach bry┼éek polepy posiada odciski p┼éaszczyzn. 16 proc. tych p┼éaszczyzn zosta┼éo powleczonych bia┼é─ů substancj─ů" - wskazuje L. Sawicka.

PRODUKOWALI CZY HANDLOWALI?

Szczególnie interesuj─ůce dla badaczy Targowiska jest ustalenie, czym zajmowali si─Ö mieszka┼äcy osady tysi─ůc lat temu. Na po┼éudniowy- zachód od skupiska z polep─ů odkryto masowo wyst─Öpuj─ůce odpady produkcyjne zwi─ůzane z procesem obróbki br─ůzu. "S─ů to bardzo liczne grudki stopionego br─ůzu, u┼éamki drucików i blaszek, a tak┼╝e fragmenty ozdób br─ůzowych oraz ca┼ée ich egzemplarze" - opisuj─ů znalezisko archeolodzy. "Interesuj─ůce w tym kontek┼Ťcie mo┼╝e okaza─ç si─Ö te┼╝ to, ┼╝e wszystkie znalezione w tym wykopie zapinki s─ů w┼éa┼Ťciwie identyczne. Zaryzykowa─ç mo┼╝na stwierdzenie, ┼╝e wysz┼éy one spod r─Öki jednego rzemie┼Ťlnika" - dodaj─ů.

Czy archeolodzy znale┼║li odpowied┼║ na nurtuj─ůce ich pytanie? "Wydaje si─Ö, ┼╝e mieszka┼äcy Targowiska zajmowali si─Ö dzia┼éalno┼Ťci─ů produkcyjn─ů. Przemawia┼éby za tym wy┼╝ej wymieniony odkryty materia┼é oraz niezwyk┼ée nagromadzenie no┼╝y - 28 sztuk i ose┼éek - 47 egzemplarzy oraz 45 prz─Ö┼Ťlików. Obok produkcji br─ůzowniczej mamy do czynienia prawdopodobnie tak┼╝e z metalurgi─ů czarn─ů, o czym ┼Ťwiadczy obecno┼Ť─ç ┼╝u┼╝li ┼╝elaznych i du┼╝ej ilo┼Ťci ┼╝elaznego z┼éomu" - podkre┼Ťla Engel.

Jak zatem wyt┼éumaczy─ç genez─Ö nazwy Targowisko i pogodzi─ç j─ů z przypuszczeniami o produkcyjnym charakterze osady? "Nie ukrywamy, ┼╝e nazwa Targowiska sprawia nam pewien k┼éopot interpretacyjny" - mówi M. Engel i dodaje: "nie ma ┼╝adnych podstaw, aby s─ůdzi─ç, ┼╝e na terenie samego stanowiska, ani w jego najbli┼╝szym s─ůsiedztwie funkcjonowa┼é kiedykolwiek regularny targ. W okresie wczesnego ┼Ťredniowiecza samej wymiany handlowej na osadzie nie mo┼╝na wykluczy─ç, jednak raczej nie by┼éo to g┼éówne zaj─Öcie mieszka┼äców Targowiska. Przetrwanie zatem nazwy pierwotnej wydaje si─Ö ma┼éo prawdopodobne. Jeszcze mniej prawdopodobne wydaje si─Ö, aby targowano tutaj w czasach nowo┼╝ytnych. Zarówno na stanowisku, jak i w obr─Öbie mikroregionu znaleziska przedmiotów nowo┼╝ytnych, g┼éównie ceramiki, nale┼╝─ů do wyj─ůtków. Inna sprawa, ┼╝e funkcjonowanie targu powinno by─ç regulowane przez administracj─Ö pa┼ästwow─ů, a ┼╝aden po┼Ťwiadczaj─ůcy to dokument nie jest znany historykom".

Archeolodzy zwracaj─ů uwag─Ö na brak ewidentnych zabytków archeologicznych przemawiaj─ůcych za handlowym charakterem osady. "Z ostatnich bada┼ä pochodzi kilka przedmiotów, które jeste┼Ťmy sk┼éonni interpretowa─ç jako odwa┼╝niki, jednak gdyby mia┼éa tutaj miejsce jaka┼Ť wymiana handlowa nale┼╝a┼éoby spodziewa─ç si─Ö obecno┼Ťci jakichkolwiek monet lub innej postaci kruszcu, czego nie obserwujemy" - wyja┼Ťniaj─ů. Dyskusja nad charakterem osady pozostaje wci─ů┼╝ otwarta.

BOGATE KONTAKTY SZURPILAN

By─ç mo┼╝e odpowiedzi przynios─ů prowadzone prace wykopaliskowe. "Kolejne odkrycia dostarczaj─ů informacji na temat bogactwa i ró┼╝norodno┼Ťci kontaktów, jakie utrzymywali mieszka┼äcy osady z odleg┼éymi nieraz terenami" - mówi─ů archeolodzy.

A dowodów na takie kontakty naukowcy zebrali ju┼╝ bardzo du┼╝o. "Np. o kontaktach, jakie utrzymywali mieszka┼äcy Targowiska z ludno┼Ťci─ů grupy olszty┼äskiej ┼Ťwiadczy nieliczna, ale stale powi─Ökszaj─ůca si─Ö seria u┼éamków naczy┼ä zdobionych pod wylewem zaszczypywan─ů listw─ů plastyczn─ů" - wyja┼Ťnia Ludwika Sawicka.

"Kolejny zabytek - fragment zapinki szczeblowej - jest cz─Östo znajdowany na wschodnim wybrze┼╝u Morza Ba┼étyckiego oraz w g┼é─ůb Litwy i ┼üotwy. Zapinki podkowiaste z gwia┼║dzistymi, po┼é─ůczonymi poprzeczk─ů zako┼äczeniami oraz zawiaskow─ů konstrukcj─ů s─ů charakterystyczne dla pasa wybrze┼╝a - ziem kuro┼äskich oraz Sambii. Poza tym obszarem wyst─Öpuj─ů sporadycznie - s─ů to 4 egzemplarze na Gotlandii oraz po jednym w Grodnie i w Szurpi┼éach. Zapinki tarczowate natomiast, o zawiaskowej konstrukcji, s─ů do┼Ť─ç powszechne we wczesnym ┼Ťredniowieczu i koncentruj─ů si─Ö na ziemiach kuro┼äskich oraz semigalskich" - wymienia kolejne przyk┼éady.

"Ta do┼Ť─ç pobie┼╝na analiza daje obraz ró┼╝norodno┼Ťci kontaktów, jakie w ró┼╝nych czasach utrzymywali Szurpilanie z mieszka┼äcami ró┼╝nych regionów. Jest to wizja jeszcze bardzo niedopracowana i nale┼╝y traktowa─ç j─ů z du┼╝─ů doz─ů sceptycyzmu" - zaznacza M. Engel.

Przy okazji okre┼Ťlania archeolodzy zauwa┼╝aj─ů pewn─ů prawid┼éowo┼Ť─ç. "Uderzaj─ůcy i zastanawiaj─ůcy jest s┼éabo widoczny zwi─ůzek z kultur─ů kurhanów wschodniolitewskich, wyra┼╝aj─ůcy si─Ö jedynie w podobie┼ästwie niektórych form naczy┼ä oraz w ornamentyce jednej, wykonanej zreszt─ů na miejscu bransolety. Równie zaskakuj─ůcy jest zupe┼ény brak ┼Ťwiadectw kontaktów z Rusi─ů, zw┼éaszcza przy tak bliskim s─ůsiedztwie Grodna i Nowogródka" - zwracaj─ů uwag─Ö.

Dzi─Öki pracom wykopaliskowym uda┼éo si─Ö natomiast ustali─ç chronologi─Ö Targowiska. Na podstawie analizy fragmentów naczy┼ä pocz─ůtek funkcjonowania osady wyznaczono na schy┼ékowy okres w─Ödrówek ludów, a jej schy┼éek na XII wiek. Badania stanowiska wci─ů┼╝ trwaj─ů.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

tot
http://www.naukapolska.pap.pl
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO