Jestes tutaj:   Strona g┼é├│wna arrow Wiadomo┼Ťci archeologiczne arrow Przodek z glinianej urny
Kacik Szajmona
Nowo┼Ťci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je┼Ťli podobaj─ů Ci si─Ö PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi┼Ť naprawd─Ö wiele. Liczy si─Ö dla nas ka┼╝da z┼éot├│wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesiŕcznie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi hasło
Nie masz konta? Załóż sobie
Przodek z glinianej urny Drukuj E-mail
Tomasz Karpi┼äski   
Wielu rolników z okolic ┼╗nina zna ju┼╝ charakterystyczny d┼║wi─Ök "dartego" ┼╝elaza, kiedy podczas orki lemiesz p┼éuga trafia na zagrzebany w ziemi g┼éaz. Na Pa┼éukach jest wtedy niemal pewne, ┼╝e znów odkryta zosta┼éa pami─ůtka sprzed tysi─ůcleci.

W-Grochowiskach-odnaleziono-gr├│b-z-pi─Öcioma-dobrze-zachowanymi-naczyniami
W Grochowiskach odnaleziono gr├│b z pi─Öcioma dobrze zachowanymi naczyniami
Eksploratorzy-grobu---od-lewej-Jarek-Kopacz-i-Szymon-Nowaczyk
Eksploratorzy grobu - od lewej Jarek Kopacz i Szymon Nowaczyk















Tak w┼éa┼Ťnie kilkana┼Ťcie dni temu natrafiono na grób skrzynkowy w okolicach Grochowisk Ksi─Ö┼╝ych - na obrze┼╝u pola, kilkadziesi─ůt metrów od ruchliwej trasy krajowej ┼é─ůcz─ůcej Bydgoszcz z Poznaniem.
Groby skrzynkowe wzi─Ö┼éy sw─ů nazw─Ö od sposobu ich budowy. Z kilku p┼éaskich g┼éazów powstaj─ů ┼Ťcianki grobowca, dno wy┼éo┼╝one jest drobniejszymi kamieniami i glin─ů. Jeszcze jeden, najwi─Ökszy g┼éaz nakrywa t─Ö konstrukcj─Ö z góry. - Wewn─ůtrz stawiane by┼éy urny z prochami zmar┼éych - mówi Szymon Nowaczyk z Muzeum Archeologicznego w Biskupinie. - Ten system pochówku charakterystyczny by┼é dla przedstawicieli kultury pomorskiej, ludu ┼╝yj─ůcego na naszych ziemiach oko┼éo 2500 lat temu.
"Skrzynka" z Grochowisk to jeden z ponad stu podobnych grobowców odnalezionych na Pa┼éukach. Szymon Nowaczyk bada┼é trzy z nich. Pierwsze dwa ujawni┼éy si─Ö w 2001 i 2003 roku podczas prac w ogrodzie, na terenie jednej z posesji w Janowcu Wielkopolskim. - W┼éa┼Ťciciel postanowi┼é postawi─ç nowe ogrodzenie, g┼é─Öbiej wkopa┼é si─Ö w ziemi─Ö i nagle na drodze stan─ů┼é mu pot─Ö┼╝ny kamie┼ä. Natychmiast da┼é zna─ç do Biskupina. Mia┼é nosa - trafi┼é na grób. Nie by┼é jednak pierwszym, który do niego dotar┼é. W┼Ťród glinianych urn zachowa┼é si─Ö równie┼╝... fragment XIX-wiecznego kafla. Musia┼é on tam jednak trafi─ç przypadkowo - grób by┼é uszkodzony, nie by┼éo jednak ┼Ťladów jego eksploracji.
Znacznie lepiej zachowa┼é si─Ö kolejny janowiecki grób, odkryty w 2003 roku. Pod nienaruszon─ů konstrukcj─ů kry┼é dwie urny. Pó┼║niejsze badania antropologów wykaza┼éy, ┼╝e by┼éy w nich szcz─ůtki 40-letniego m─Ö┼╝czyzny i o po┼éow─Ö m┼éodszej kobiety.

Dom w za┼Ťwiatach
Grobowce ju┼╝ od najdawniejszych czasów stanowi┼éy niezwykle wa┼╝ny element ┼╝ycia. W neolicie, kiedy jeszcze chowano do ziemi ca┼ée cia┼éa pe┼éni┼éy funkcje... "kopców granicznych" wyznaczaj─ůcych terytorium plemienne. W czasach kultury pomorskiej i nast─Öpuj─ůcej po niej - ┼éu┼╝yckiej - stanowi┼éy one centra ówczesnego ┼Ťwiata plemiennego, a pó┼║niej rodowego. - Przed 2,5 tysi─ůcami lat nasi przodkowie ┼╝yli w ┼Ťwiecie magii. Zmarli nie odchodzili, zmieniali tylko miejsce pobytu - ze ┼Ťwiata ┼╝ywych do ┼Ťwiata umar┼éych. Urna nie by┼éa wi─Öc jedynie naczyniem, do którego sk┼éadano niedopalone szcz─ůtki. By┼éa raczej traktowana jako... cz┼éowiek ┼╝yj─ůcy w innym wymiarze. St─ůd te┼╝ cz─Östo na urnach umieszczano realistyczne podobizny pochowanych w nich osób. Urny mia┼éy oczy, nosy, usta. Je┼Ťli zmar┼éy by┼é maj─Ötny - uszy mog┼éy zdobi─ç br─ůzowe ozdoby. Przez kolejne wieki wizerunki zmar┼éych stawa┼éy si─Ö coraz bardziej symboliczne, a┼╝ w ko┼äcu zanik┼éy zupe┼énie. Na Pa┼éukach tylko nieliczne urny mo┼╝na okre┼Ťli─ç mianem twarzowych, niemniej musia┼éy by─ç traktowane z równie wielkim szacunkiem.
Zmar┼éych wyposa┼╝ano w podró┼╝ w za┼Ťwiaty. Obok urn k┼éadziono naczynia z ┼╝ywno┼Ťci─ů - tak zwane przystawki, br─ůzowe ozdoby. Inaczej te┼╝ traktowano m─Ö┼╝czyzn i kobiety. Tych pierwszych chowano w naczyniach, które wcze┼Ťniej wypalano. Dotrwa┼éy do dzi┼Ť w doskona┼éym stanie. - Gorzej by┼éo z kobietami. Ich urn ju┼╝ nie wypalano, z czasem uleg┼éy wi─Öc zlasowaniu. Po otwarciu grobu mo┼╝na je oczy┼Ťci─ç, sfotografowa─ç. Jakakolwiek jednak próba ich wyj─Öcia sprawia, ┼╝e rozpadaj─ů si─Ö w py┼é.
Groby skrzynkowe zazwyczaj zawieraj─ů ró┼╝n─ů liczb─Ö urn. Niewykluczone wi─Öc, ┼╝e by┼éy to grobowce rodzinne. Po ┼Ťmierci kolejnego cz┼éonka rodziny podczas ceremonii pogrzebowej dok┼éadano kilka kolejnych naczy┼ä z prochami. - Kilka, bo zamieszkuj─ůcy tu lud by┼é pochodzenia indoeuropejskiego. Fakt posiadania nawet kilku ┼╝on by┼é wi─Öc rzecz─ů normaln─ů, tak samo jak obowi─ůzkiem ┼╝ony by┼éo pój┼Ťcie w ┼Ťlady zmar┼éego m─Ö┼╝a, czyli wspólna ┼Ťmier─ç na stosie

Wróc─ů do ziemi?
Do tej pory podobne znaleziska archeologiczne po ich przebadaniu i udokumentowaniu (oraz ewentualnej ekspozycji na wystawach) trafia┼éy do muzealnych magazynów. Szymon Nowaczyk chcia┼éby jednak z┼éama─ç ten zwyczaj. - Urny nadal kryj─ů ludzkie szcz─ůtki, którym winni jeste┼Ťmy szacunek. Chcia┼ébym wi─Öc doprowadzi─ç do kolejnego pogrzebu. Oczywi┼Ťcie nie b─Ödzie on mia┼é charakteru happeningu czy turystycznej atrakcji. Po prostu przebadane szcz─ůtki zostan─ů przesypane do wiernych kopii odnalezionych naczy┼ä i ponownie z┼éo┼╝one w zbudowanym na nowo grobie. Mam nadziej─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťciciel pola wyrazi na to zgod─Ö. Na miejscu pochówku zasadzimy za┼Ť drzewa, by z jednej strony oznaczy─ç to miejsce, z drugiej za┼Ť uniemo┼╝liwi─ç uszkodzenie grobu podczas kolejnych prac polowych.
Ewentualny pogrzeb z pewno┼Ťci─ů poprzedz─ů d┼éugotrwa┼ée dyskusje - je┼Ťli bowiem dojdzie do ponownego pogrzebu - b─Ödzie to w Polsce, a z pewno┼Ťci─ů na Pa┼éukach swego rodzaju nowo┼Ť─ç. Zanim jednak do tego dojdzie - grób z Grochowisk Ksi─Ö┼╝ych mo┼╝emy obejrze─ç w Biskupinie, gdzie w┼éa┼Ťnie rozpocz─Ö┼éa si─Ö wystawa prezentuj─ůca najciekawsze odkrycia archeologiczne, do których dosz┼éo od 2003 roku na Kujawach i Pomorzu.

Tekst i fot. 
MICHAŁ WOŹNIAK
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO