Jestes tutaj:   Strona g┼é├│wna arrow Wiadomo┼Ťci archeologiczne arrow Polskie badania szwedzkiego centrum kultowo-politycznego
Kacik Szajmona
Nowo┼Ťci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je┼Ťli podobaj─ů Ci si─Ö PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi┼Ť naprawd─Ö wiele. Liczy si─Ö dla nas ka┼╝da z┼éot├│wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesiŕcznie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi hasło
Nie masz konta? Załóż sobie
Polskie badania szwedzkiego centrum kultowo-politycznego Drukuj E-mail
PAP  Nauka w Polsce   
Po 15 latach polski archeolog ko┼äczy badania na stanowisku Gamla Uppsala w Szwecji. Wykopaliska, prowadzone w tym wa┼╝nym dla historii i to┼╝samo┼Ťci narodowej Szwedów miejscu, przynios┼éy cenne rezultaty.
„Odkryli┼Ťmy mi─Ödzy innymi liczne obiekty o przeznaczeniu kultowym oraz relikty wa┼éu drewniano-kamiennego, odgradzaj─ůcego sakraln─ů cz─Ö┼Ť─ç królewskiego obej┼Ťcia od 'zwyk┼éego ┼Ťwiata'. Wszystko datowane na epok─Ö ┼╝elaza i czasy wikingów. Po drugiej stronie kompleksu rozpoznali┼Ťmy tak┼╝e najstarszy cmentarz chrze┼Ťcija┼äski z tej okolicy” – wymienia profesor W┼éadys┼éaw Duczko , archeolog z Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora.
SŁAWA STAREJ UPPSALI

Gamla (Stara) Uppsala jest po┼éo┼╝ona kilka kilometrów na pó┼énoc od uniwersyteckiego miasta Uppsala. Tu, przez pierwsze tysi─ůclecie znajdowa┼éo si─Ö centrum kultowo-polityczne Szwedów. Na rozleg┼éy kompleks zabytkowy sk┼éadaj─ů si─Ö trzy wielkie kopce grobowe z VI w., cmentarzyska z setkami wi─Ökszych i mniejszych kurhanów, oraz by┼éa rezydencja królewska z dwoma sztucznymi wzniesieniami, na których sta┼éy budynki halowe.

“Swoj─ů s┼éaw─Ö zawdzi─Öcza Stara Uppsala krótkiej wzmiance z oko┼éo 1070 roku, w której jest przedstawiona jako g┼éówny o┼Ťrodek kultu poga┼äskiego ze z┼éot─ů ┼Ťwi─ůtyni─ů z trzema pos─ůgami bogów, ┼║ród┼éem ofiarnym i ┼Ťwi─Ötym gajem, na którego drzewach wieszano ludzi i zwierz─Öta, takie jak konie i psy, wszystkie p┼éci m─Öskiej. Jeszcze w ┼Ťredniowieczu pisano o Uppsali jako najwi─Ökszym skandynawskim centrum kultu p┼éodno┼Ťci a samo królestwo Szwedów nazywano 'królestwem Uppsali'. Po chrystianizacji Szwedów, od po┼éowy XII wieku, Uppsala sta┼éa si─Ö g┼éównym o┼Ťrodkiem nowej religii – siedzib─ů arcybiskupstwa” – opowiada archeolog.

TAJEMNICZE OBIEKTY, RYTUALNE UCZTY I OFIARY

Prof. Duczko swoje badania rozpocz─ů┼é w miejscu uznawanym za ma┼éo interesuj─ůce – poni┼╝ej królewskiego obej┼Ťcia. Wykopaliska przynios┼éy jednak rewelacyjne odkrycia – wykaza┼éy obecno┼Ť─ç ró┼╝norodnych budowli i obiektów stawianych w tym miejscu w ci─ůgu kilkuset lat, od okresu wp┼éywów rzymskich do epoki wikingów.

Jak przysta┼éo na centrum kultowe, odkryte obiekty prawdopodobnie pe┼éni┼éy funkcje sakralne. “Odkryli┼Ťmy miedzy innymi spalony dom z setkami glinianych prz─Ö┼Ťlików – na jednym z nich by┼é wyryty napis runiczny. Nale┼╝y on do jednych z najstarszych pochodz─ůcych ze Szwecji” – informuje Duczko.

„Kolejny obiekt to jama z V w., przy której sta┼é drewniany pal – prawdopodobnie figura ludzka. Jama mia┼éa zastanawiaj─ůc─ů zawarto┼Ť─ç – w sk┼éad jej wype┼éniska wchodzi┼éy lu┼║na ziemia z du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů b┼éyszcz─ůcej miki oraz dwie ko┼Ťci zwierz─Öce u┼éo┼╝one na krzy┼╝. Na samym dnie natomiast ods┼éonili┼Ťmy trzy p┼éaskie kamienie, pod jednym z nich – ┼Ťrodkowym – le┼╝a┼é z─ůb krowi. Jest to typowe miejsce ofiarne” – wyja┼Ťnia.

Archeolodzy odkryli tak┼╝e datowane na wczesny okres wikingów (pocz─ůtek IX wieku), dzia┼éki oddzielone rowkami i deskami. “W ziemi jednej z nich znalezione zosta┼éy surowce do produkcji szklanych paciorków oraz woskowa ┼Ťwieca – najstarsza w Szwecji. Na powierzchni dzia┼éek nie sta┼éy jednak budynki, raczej by┼éy one miejscami wyodr─Öbnionymi, na których odbywa┼éy si─Ö jakie┼Ť ceremonie. Mo┼╝e o tym ┼Ťwiadczy─ç dzia┼éka wy┼éo┼╝ona ma┼éymi kamieniami, na których le┼╝a┼éy ko┼Ťci prosiaków oraz koni – typowe pozosta┼éo┼Ťci po ucztach rytualnych: mi─Öso ko┼äskie by┼éo najwa┼╝niejszym po┼╝ywieniem kultowym Skandynawów, a na jedzenie ma┼éych prosiaków mogli sobie pozwoli─ç tylko najbogatsi, w tym wypadku królowie” – mówi profesor.

Za najwa┼╝niejsze odkrycie prof. Duczko uwa┼╝a tymczasem pozosta┼éo┼Ťci wa┼éu kamienno-drewnianego z pocz─ůtku VII wieku. “Wa┼é mia┼é kamienne fundamenty, na których zbudowana by┼éa drewniana konstrukcja” – mówi. Jak interpretuje naukowiec, funkcj─ů wa┼éu mia┼éo by─ç odgrodzenie sfery sacrum królewskich za┼éo┼╝e┼ä od zwyk┼éego, zewn─Ötrznego ┼Ťwiata.

WCIĄŻ WIELE POZOSTAJE DO ODKRYCIA

W ostatnich latach badania archeologiczne przyj─Ö┼éy nieco inn─ů form─Ö. Ekipa archeologów bada┼éa ju┼╝ tylko wybrane miejsca Starej Uppsali. “W jednym wypadku natrafili┼Ťmy na najstarszy cmentarz chrze┼Ťcija┼äski w tej okolicy z XI wieku, a w drugim na interesuj─ůcy pod wzgl─Ödem budowy kurhan grobowy z ko┼äca VIII wieku. Sta┼é on na szczycie wzgórza ozowego wymodelowanego w formie kopca, z trzema blokami kamiennymi u┼éo┼╝onymi na zboczach w stron─Ö doliny, któr─ů kiedy┼Ť p┼éyn─Ö┼éa woda. Grób zawiera┼é szcz─ůtki m┼éodego m─Ö┼╝czyzny, którego kremacja uda┼éa si─Ö tylko cz─Ö┼Ťciowo – jego biodra i pó┼é kr─Ögos┼éupa pozosta┼éy niespalone. By┼é to jedyny pochówek w tej cz─Ö┼Ťci kompleksu i musia┼é zaznacza─ç wyj─ůtkowe miejsce, które s┼éu┼╝y┼éo jakim┼Ť rytua┼éom” – wyja┼Ťnia prof. Duczko

Oprócz prac wykopaliskowych archeolog prowadzi┼é badania nad wielko┼Ťci─ů i charakterem ca┼éego kompleksu, wspó┼épracuj─ůc z geologami, botanikami, ornitologami i antropologami. Wyniki bada┼ä zosta┼éy opublikowane w dwóch tomach serii po┼Ťwi─Öconej eksploracji Starej Uppsali i w szeregu artyku┼éów i raportów pokazuj─ůcych skomplikowan─ů histori─Ö tego wielkiego kompleksu. Prof. Duczko zaznacza jednak, ┼╝e jeszcze du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç stanowiska zosta┼éa nierozpoznana archeologicznie.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

kol
http://www.naukapolska.pap.pl
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO