Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Zagadka Ko艂obrzegu rozwi膮zana
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Zagadka Ko艂obrzegu rozwi膮zana Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce   
Najstarsze drewno wykorzystane przy budowie miasta lokacyjnego w Ko艂obrzegu pochodzi z drzew 艣ci臋tych w 1245 roku oraz zim膮 z 1246 na 1247 rok. Tymczasem 藕r贸d艂a pisane podaj膮, 偶e pocz膮tek miasta to rok 1255. Sk膮d a偶 10 lat rozbie偶no艣ci? Zagadk臋 t臋 stara艂 si臋 rozwi膮za膰 profesor Marian R臋bkowski, archeolog z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.
„W ci膮gu ostatnich lat przebadano kilkana艣cie tysi臋cy metr贸w kwadratowych powierzchni tego 艣redniowiecznego miasta. Dzi臋ki wykopaliskom archeologicznym zdobyto liczne informacje o jego dziejach” – opowiada naukowiec, kt贸ry od 1987 roku kieruje tymi badaniami.
„Do niedawna kontrowersje budzi艂o ustalanie daty rozpocz臋cia budowy Ko艂obrzegu. Dokument lokacyjny, a wi臋c akt prawny przyzwalaj膮cy na budow臋 miasta i okre艣laj膮cy zasady prawne, zgodnie z kt贸rymi osada mia艂a funkcjonowa膰, zosta艂 wystawiony przez ksi臋cia Warcis艂awa III i biskupa kamie艅skiego Hermana w maju 1255 roku. W realiach 艣redniowiecza dokument lokacyjny wystawiano co prawda niekiedy na samym pocz膮tku budowy miasta, ale zdarza艂o si臋 i tak, 偶e w艂adca nadawa艂 przywilej w wiele lat potem” – wyja艣nia archeolog.

Wydaje si臋, 偶e przywilej prawny powsta艂 kilka lat po przybyciu pierwszych osadnik贸w, co oznacza, 偶e nowy Ko艂obrzeg jest nieco starszy ni偶 wynika艂oby z dokumentu lokacyjnego. Wygl膮da na to, 偶e najpierw zacz臋to budowa膰 domy w powstaj膮cej osadzie, a dopiero potem uzyskano regulacj臋 prawn膮.

POMOCNA DENDROCHRONOLOGIA

Wyja艣nienie tej zagadki mo偶liwe by艂o dzi臋ki danym uzyskanym podczas wykopalisk. Najwa偶niejsz膮 rol臋 odegra艂a tutaj dendrochronologia, czyli metoda umo偶liwiaj膮ca precyzyjne okre艣lanie momentu 艣ci臋cia drzewa, z kt贸rego wykonywano np. budynki odkrywane potem w trakcie bada艅. Pr贸bki pobierano z r贸偶nych miejsc znajduj膮cych si臋 w pobli偶u rynku ko艂obrzeskiego.

Przybycie osadnik贸w (najprawdopodobniej z p贸艂nocnych Niemiec, na co wskazuj膮 zachowane w ksi臋gach nazwiska i niekt贸re liczne zabytki ruchome), a tak偶e pocz膮tek budowy nowego miasta mia艂 miejsce najpewniej w latach 1245-1250, na co wskazuje kilka dendrochronologicznych dat. „Wi臋ksza ich cz臋艣膰  mie艣ci si臋 jednak w przedziale lat 1252-1259 i przypada na nast臋pn膮 dekad臋. Wyniki te wskazuj膮, 偶e tworzenie Ko艂obrzegu mog艂o si臋 wprawdzie rozpocz膮膰  na kilka lat przed wystawieniem przywileju lokacyjnego, ale zasadnicza akcja budowlana mia艂a miejsce w okresie tu偶 po lokacji prawnej” – wyja艣nia prof. R臋bkowski.

POZIOM MIASTA WY呕SZY O PI臉膯 METR脫W

Dzi臋ki badaniom archeologicznym Ko艂obrzegu rozja艣niono pocz膮tki tego nadba艂tyckiego miasta. „Ze 艣redniowiecznego krajobrazu kulturowego miasta nie pozosta艂o do dzi艣 zgo艂a nic, poza niewielkimi wyj膮tkami. Szcz臋艣liwie, w ziemi przetrwa艂y 艣lady przesz艂o艣ci, zapisane w postaci warstw, relikt贸w zabudowy, milion贸w przedmiot贸w u偶ywanych przez dawnych mieszka艅c贸w. S膮 one najlepszym 艣wiadkiem – i 艣wiadectwem – 艣redniowiecznej przesz艂o艣ci miasta” – m贸wi prof. R臋bkowski.

A jest w czym kopa膰. Podczas 750 lat poziom gruntu w mie艣cie podni贸s艂 si臋 przeci臋tnie o 4-5 metr贸w. Sta艂o si臋 tak wskutek codziennej aktywno艣ci mieszka艅c贸w – wyrzucania 艣mieci, po偶ar贸w, przysypywania zgliszcz piaskiem lub glin膮, stawiania kolejnych konstrukcji. W efekcie warstwy narasta艂y, a do nich dostawa艂y si臋 zgubione lub wyrzucone przez ludzi przedmioty. Te, kt贸re zachowa艂y si臋 do naszych czas贸w, s膮 dla archeolog贸w unikatowymi skarbami, niepowtarzalnym 藕r贸d艂em o trudnej do przecenienia warto艣ci naukowej (historycznej), a niekiedy tak偶e znacznych walorach, estetycznych.

Nowy Ko艂obrzeg za艂o偶ono oko艂o 2 km na p贸艂noc od 贸wczesnego, powsta艂ego ju偶 w ko艅cu IX wieku, s艂owia艅skiego zespo艂u grodowego, przejmuj膮c jednocze艣nie nazw臋 dawnego o艣rodka. Badania archeologiczne pozwoli艂y pozna膰 okres formowania si臋 miasta.

„Jedn膮 z pierwszych czynno艣ci niezb臋dnych przy zak艂adaniu nowej osady miejskiej by艂o wymierzenie terenu pod przysz艂e miasto i wyznaczenie jego granic, najpewniej przez wykopanie fosy  oraz wzniesienie wa艂贸w ziemnych. W obwa艂owaniach znajdowa艂y si臋 bramy prowadz膮ce do miasta” – wyja艣nia archeolog.

Obszar zakre艣lony zasi臋giem wa艂u i 贸wczesn膮 lini膮 brzegow膮 rzeki zajmowa艂 powierzchni臋 nieco ponad 15 ha. „Zosta艂 on podzielony siatk膮 krzy偶uj膮cych si臋 pod k膮tem prostym ulic na prostok膮tne bloki zabudowy, czyli dzia艂ki. Dwa centralnie po艂o偶one kwarta艂y przeznaczono na najwa偶niejsze punkty w topografii miasta, plac targowy i ko艣ci贸艂 parafialny z cmentarzem” – dodaje.

Pozosta艂y obszar zosta艂 rozparcelowany mi臋dzy osadnik贸w. Ka偶dy otrzyma艂 jaki艣 fragment, najcz臋艣ciej o szeroko艣ci ok. 9 m i d艂ugo艣ci czasem nawet do 30 metr贸w. Wielko艣膰 i lokalizacja dzia艂ek by艂a uzale偶niona m.in. od wk艂adu finansowego. Za najatrakcyjniejsze uwa偶ano te wytyczone przy rynku.

KASZA Z T艁USZCZEM NA OBIAD

Z bada艅 archeologicznych wynika, 偶e podstawowym surowcem, z kt贸rego wykonano domy by艂o drewno d臋bowe. Za budulec s艂u偶y艂a tak偶e plecionka, glina oraz ceg艂y, tworz膮ce tzw. „pruski mur”. Za pod艂og臋 czasem s艂u偶y艂o klepisko wylepione grub膮 warstw膮 gliny. „Warunki bytowania w bardzo wilgotnym klimacie ko艂obrzeskim musia艂y by膰 bardzo trudne. Uci膮偶liwy m贸g艂 by膰 r贸wnie偶 wysoki poziom w贸d gruntowych. Przez wzgl膮d na drewniane konstrukcje istnia艂o sta艂e zagro偶enie po偶arem” – wymienia profesor.

Kasza z t艂uszczem, polewki z prosa i gryki, chleb i podp艂omyki, ryby i wo艂owina, a do picia woda, mleko, piwo – tak wed艂ug prof. R臋bkowskiego wygl膮da艂a 贸wczesna dieta Ko艂obrze偶an. Rekonstrukcja mo偶liwa by艂a dzi臋ki natrafieniu przez archeolog贸w na doskonale zachowane w warstwach kulturowych szcz膮tki ro艣lin i zwierz膮t. Badano tak偶e szkielety odkryte na przyko艣cielnym cmentarzysku. Okaza艂o si臋, 偶e 艣rednia d艂ugo艣膰 偶ycia, jak na 艣redniowiecze, by艂a do艣膰 wysoka, wynosi艂a prawie 40 lat. Kobiety, kt贸re 偶y艂y nieco kr贸cej ni偶 m臋偶czy藕ni, mia艂y 艣rednio oko艂o 157 cm wzrostu, a przeci臋tni m臋偶czy藕ni osi膮gali 164 cm.

Badania archeologiczne Ko艂obrzegu trwaj膮 od po艂owy lat 80. XX wieku. Zwi膮zane s膮 z odbudow膮 Star贸wki po zniszczeniach II wojny 艣wiatowej. Opracowane wyniki bada艅 co kilka lat publikowane s膮 w kolejnych tomach wydawnictwa „Archeologia 艣redniowiecznego Ko艂obrzegu”. Pojawiaj膮 si臋 tak偶e prace (ksi膮偶ki) syntetyczne, dotycz膮ce wybranych zagadnie艅.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki
reo http://www.naukapolska.pap.pl/
{mos_sb_discuss:7}

 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO