Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Rewelacyjne odkrycia na Targowisku - osadzie sprzed 1,5-1 tys. lat
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Rewelacyjne odkrycia na Targowisku - osadzie sprzed 1,5-1 tys. lat Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki   
Na Suwalszczy藕nie, u podnó偶y Góry Zamkowej, s艂ynnego grodziska Ja膰wingów archeolodzy odkryli rozleg艂膮 osad臋 u偶ytkowan膮 od schy艂ku okresu w臋drówek ludów po pojawienie si臋 Krzy偶aków.
Jak przyznaj膮 naukowcy nazwa stanowiska - Targowisko - mo偶e by膰 mocno myl膮ca. "By艂o to w przesz艂o艣ci miejsce o charakterze raczej rzemie艣lniczym ni偶 targowym. Przemawia za tym materia艂 zabytkowy" - mówi膮 kieruj膮cy badaniami Marcin Engel z Pa艅stwowego Muzeum Archeologicznego i Ludwika Sawicka z Instytutu Archeologii UW.
Naukowcy s膮 zdania, 偶e "osada na Targowisku zajmowa艂a szczególn膮 pozycj臋; to w艂a艣nie tu we wczesnym 艣redniowieczu t臋tni艂o 偶ycie i ogniskowa艂a si臋 aktywno艣膰 mieszka艅ców mikroregionu".

Mieszka艅cy Targowiska mieli dooko艂a malownicze widoki - cho膰 zapewne inny by艂 powód wyboru tego miejsca. Osada po艂o偶ona jest na stoku pó艂wyspu wcinaj膮cego si臋 w Jezioro Szurpi艂y i jego odnog臋 - Jezioro Czarne oraz w niewielkie Jezioro Tchliczysko. "Niezwyk艂e walory obronne terenu, doskona艂y dost臋p do wody oraz atrakcyjna lokalizacja w dorzeczu górnej Szeszupy zach臋ca艂y do osiedlania si臋 w tej okolicy" - wyja艣nia M. Engel.

Regularne badania okolicy rozpocz臋艂y si臋 na pocz膮tku lat 80-tych ubieg艂ego wieku pod kierunkiem prof. Jerzego Okulicza-Kozaryna. Obecne, prowadzone od 2005 roku szczegó艂owe badania Targowiska przynios艂y tak偶e znakomite rezultaty. W jednym z wykopów natrafiono na tzw. polep臋 - glin臋, któr膮 mieszka艅cy oblepiali swoje budynki. "A偶 55 proc. spo艣ród znalezionych w obiektach bry艂ek polepy posiada odciski p艂aszczyzn. 16 proc. tych p艂aszczyzn zosta艂o powleczonych bia艂膮 substancj膮" - wskazuje L. Sawicka.

PRODUKOWALI CZY HANDLOWALI?

Szczególnie interesuj膮ce dla badaczy Targowiska jest ustalenie, czym zajmowali si臋 mieszka艅cy osady tysi膮c lat temu. Na po艂udniowy- zachód od skupiska z polep膮 odkryto masowo wyst臋puj膮ce odpady produkcyjne zwi膮zane z procesem obróbki br膮zu. "S膮 to bardzo liczne grudki stopionego br膮zu, u艂amki drucików i blaszek, a tak偶e fragmenty ozdób br膮zowych oraz ca艂e ich egzemplarze" - opisuj膮 znalezisko archeolodzy. "Interesuj膮ce w tym kontek艣cie mo偶e okaza膰 si臋 te偶 to, 偶e wszystkie znalezione w tym wykopie zapinki s膮 w艂a艣ciwie identyczne. Zaryzykowa膰 mo偶na stwierdzenie, 偶e wysz艂y one spod r臋ki jednego rzemie艣lnika" - dodaj膮.

Czy archeolodzy znale藕li odpowied藕 na nurtuj膮ce ich pytanie? "Wydaje si臋, 偶e mieszka艅cy Targowiska zajmowali si臋 dzia艂alno艣ci膮 produkcyjn膮. Przemawia艂by za tym wy偶ej wymieniony odkryty materia艂 oraz niezwyk艂e nagromadzenie no偶y - 28 sztuk i ose艂ek - 47 egzemplarzy oraz 45 prz臋艣lików. Obok produkcji br膮zowniczej mamy do czynienia prawdopodobnie tak偶e z metalurgi膮 czarn膮, o czym 艣wiadczy obecno艣膰 偶u偶li 偶elaznych i du偶ej ilo艣ci 偶elaznego z艂omu" - podkre艣la Engel.

Jak zatem wyt艂umaczy膰 genez臋 nazwy Targowisko i pogodzi膰 j膮 z przypuszczeniami o produkcyjnym charakterze osady? "Nie ukrywamy, 偶e nazwa Targowiska sprawia nam pewien k艂opot interpretacyjny" - mówi M. Engel i dodaje: "nie ma 偶adnych podstaw, aby s膮dzi膰, 偶e na terenie samego stanowiska, ani w jego najbli偶szym s膮siedztwie funkcjonowa艂 kiedykolwiek regularny targ. W okresie wczesnego 艣redniowiecza samej wymiany handlowej na osadzie nie mo偶na wykluczy膰, jednak raczej nie by艂o to g艂ówne zaj臋cie mieszka艅ców Targowiska. Przetrwanie zatem nazwy pierwotnej wydaje si臋 ma艂o prawdopodobne. Jeszcze mniej prawdopodobne wydaje si臋, aby targowano tutaj w czasach nowo偶ytnych. Zarówno na stanowisku, jak i w obr臋bie mikroregionu znaleziska przedmiotów nowo偶ytnych, g艂ównie ceramiki, nale偶膮 do wyj膮tków. Inna sprawa, 偶e funkcjonowanie targu powinno by膰 regulowane przez administracj臋 pa艅stwow膮, a 偶aden po艣wiadczaj膮cy to dokument nie jest znany historykom".

Archeolodzy zwracaj膮 uwag臋 na brak ewidentnych zabytków archeologicznych przemawiaj膮cych za handlowym charakterem osady. "Z ostatnich bada艅 pochodzi kilka przedmiotów, które jeste艣my sk艂onni interpretowa膰 jako odwa偶niki, jednak gdyby mia艂a tutaj miejsce jaka艣 wymiana handlowa nale偶a艂oby spodziewa膰 si臋 obecno艣ci jakichkolwiek monet lub innej postaci kruszcu, czego nie obserwujemy" - wyja艣niaj膮. Dyskusja nad charakterem osady pozostaje wci膮偶 otwarta.

BOGATE KONTAKTY SZURPILAN

By膰 mo偶e odpowiedzi przynios膮 prowadzone prace wykopaliskowe. "Kolejne odkrycia dostarczaj膮 informacji na temat bogactwa i ró偶norodno艣ci kontaktów, jakie utrzymywali mieszka艅cy osady z odleg艂ymi nieraz terenami" - mówi膮 archeolodzy.

A dowodów na takie kontakty naukowcy zebrali ju偶 bardzo du偶o. "Np. o kontaktach, jakie utrzymywali mieszka艅cy Targowiska z ludno艣ci膮 grupy olszty艅skiej 艣wiadczy nieliczna, ale stale powi臋kszaj膮ca si臋 seria u艂amków naczy艅 zdobionych pod wylewem zaszczypywan膮 listw膮 plastyczn膮" - wyja艣nia Ludwika Sawicka.

"Kolejny zabytek - fragment zapinki szczeblowej - jest cz臋sto znajdowany na wschodnim wybrze偶u Morza Ba艂tyckiego oraz w g艂膮b Litwy i 艁otwy. Zapinki podkowiaste z gwia藕dzistymi, po艂膮czonymi poprzeczk膮 zako艅czeniami oraz zawiaskow膮 konstrukcj膮 s膮 charakterystyczne dla pasa wybrze偶a - ziem kuro艅skich oraz Sambii. Poza tym obszarem wyst臋puj膮 sporadycznie - s膮 to 4 egzemplarze na Gotlandii oraz po jednym w Grodnie i w Szurpi艂ach. Zapinki tarczowate natomiast, o zawiaskowej konstrukcji, s膮 do艣膰 powszechne we wczesnym 艣redniowieczu i koncentruj膮 si臋 na ziemiach kuro艅skich oraz semigalskich" - wymienia kolejne przyk艂ady.

"Ta do艣膰 pobie偶na analiza daje obraz ró偶norodno艣ci kontaktów, jakie w ró偶nych czasach utrzymywali Szurpilanie z mieszka艅cami ró偶nych regionów. Jest to wizja jeszcze bardzo niedopracowana i nale偶y traktowa膰 j膮 z du偶膮 doz膮 sceptycyzmu" - zaznacza M. Engel.

Przy okazji okre艣lania archeolodzy zauwa偶aj膮 pewn膮 prawid艂owo艣膰. "Uderzaj膮cy i zastanawiaj膮cy jest s艂abo widoczny zwi膮zek z kultur膮 kurhanów wschodniolitewskich, wyra偶aj膮cy si臋 jedynie w podobie艅stwie niektórych form naczy艅 oraz w ornamentyce jednej, wykonanej zreszt膮 na miejscu bransolety. Równie zaskakuj膮cy jest zupe艂ny brak 艣wiadectw kontaktów z Rusi膮, zw艂aszcza przy tak bliskim s膮siedztwie Grodna i Nowogródka" - zwracaj膮 uwag臋.

Dzi臋ki pracom wykopaliskowym uda艂o si臋 natomiast ustali膰 chronologi臋 Targowiska. Na podstawie analizy fragmentów naczy艅 pocz膮tek funkcjonowania osady wyznaczono na schy艂kowy okres w臋drówek ludów, a jej schy艂ek na XII wiek. Badania stanowiska wci膮偶 trwaj膮.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

tot
http://www.naukapolska.pap.pl
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO