Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Archeologia bez 艂opaty
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Archeologia bez 艂opaty Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce   
Czy mo偶na dokona膰 archeologicznego odkrycia bez u偶ycia 艂opaty? Okazuje si臋, 偶e jest to mo偶liwe, ale trzeba zastosowa膰 metody geofizyczne. Dzi臋ki nim naukowcy uzyskuj膮 plany fragment贸w miast, kt贸rych ruiny znajduj膮 si臋 pod ziemi膮.
„Zdarza si臋, 偶e na powierzchni nie ma prawie 偶adnych 艣lad贸w, a pod grub膮 warstw膮 piachu ukryta jest egipska 艣wi膮tynia” – m贸wi mgr Tomasz Herbich z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

BY PRZEBADA膯 TRZEBA SI臉 NACHODZI膯

Metody geofizyczne wymagaj膮 zastosowania specjalistycznego sprz臋tu. Metoda elektrooporowa wykorzystuje zjawisko polegaj膮ce na r贸偶nym stopniu przewodnictwa pr膮du elektrycznego. Badacze wbijaj膮 elektrody w odst臋pach 0,5-1 metra i za pomoc膮 urz膮dze艅 mierz膮 oporno艣膰, jaki ziemia stawia przep艂ywaj膮cemu pomi臋dzy elektrodami pr膮dowi. Op贸r zale偶y od rodzaju gleby, zawarto艣ci oraz wilgotno艣ci (im wi臋ksza wilgotno艣膰 tym mniejszy op贸r).

Znajduj膮ce si臋 w ziemi obiekty archeologiczne zaburzaj膮 r贸wnomierno艣膰 rozk艂adu oporno艣ci i dzi臋ki temu mog膮 zosta膰 zlokalizowane. Wi臋ksza oporno艣膰 jest wynikiem np. znajduj膮cych si臋 pod ziemi膮 mur贸w, kamiennych fundament贸w lub pustych przestrzeni (jak komory grobowe), mniejsza za艣 wskazuje na r贸w, dawne fosy czy jamy, kt贸re gromadz膮 du偶o wi臋cej wilgoci ni偶 otaczaj膮ca ziemia.

Metoda magnetyczna wykorzystuje natomiast ziemskie pole magnetyczne oraz fakt, 偶e niekt贸re przedmioty znajduj膮ce si臋 w ziemi je zaburzaj膮. Tu r贸wnie偶 w odst臋pach 0,5-1 metra zak艂ada si臋 siatk臋 pomiarow膮 i chodzi si臋 z urz膮dzeniem zwanym magnetometrem lub gradiometrem. Przyrz膮dy te potrafi膮 wykry膰 anomalia powstaj膮ce w zwi膮zku ze skupiskami 偶elaza (piece, dymarki, 偶elazne przedmioty) zalegaj膮cymi pod ziemi膮. Wykryj膮 te偶 skupiska ceramiki, mury z ceg艂y mu艂owej.

W optymalnych warunkach dziennie mo偶na jednym instrumentem zbada膰 obszar o powierzchni po艂owy hektara. „Co prawda trzeba si臋 sporo nachodzi膰, ale to w sam raz dla zdrowia” – 偶artuje badacz.

TA METODA SI臉 OP艁ACA

Metody geofizyczne zosta艂y opracowane w pocz膮tku XX wieku na potrzeby geolog贸w. Sprawdza艂y si臋 przy poszukiwaniach nowych zasob贸w kopalnianych na du偶ych g艂臋boko艣ciach. Do archeologii trafi艂y na prze艂omie lat 30. i 40. ubieg艂ego wieku. Badacze przesz艂o艣ci zredukowali jedynie zasi臋g prospekcji z g艂臋bokiej do metra. „Od 10-15 lat badania z u偶yciem geofizyki s膮 na porz膮dku dziennym. Niestety w Polsce nie jest to standard. Problemem s膮 fundusze” – ubolewa Tomasz Herbich.

Jak zapewnia badacz koszty takich bada艅 mog膮 szybko si臋 zwr贸ci膰. Po uzyskaniu pe艂nego obrazu stanowiska kieruj膮cy wykopaliskami ma komfort wyboru miejsca kopania. „Metoda jest przydatna zar贸wno przy rozplanowywaniu wykopalisk, jak i przy ustalaniu miejsc, kt贸re powinny by膰 poddane szczeg贸lnej ochronie” – podkre艣la naukowiec.

PODSTAWOWY PRZEWODNIK PO BADANIACH

Tomasz Herbich odni贸s艂 wiele sukces贸w w Egipcie. Wykre艣li艂 plany m.in. stanowisk Tell el-Daba, Ein el-Gezareen, Buto, Bawit, a w Tell el Farkha dopom贸g艂 w odkryciu nekropoli. Niew膮tpliwie ma udzia艂 przy odkryciach prof. My艣liwca w Sakkarze, gdzie w wyniku jego prac pierwszy wykop otwarto w miejscu, w kt贸rym p贸藕niej odkryto grobowiec nieznanego dotychczas wezyra o imieniu Merefnebef. „Podstawowym budulcem w Egipcie by艂a ceg艂a mu艂owa, kt贸ra posiada w艂a艣ciwo艣ci magnetyczne. Ta w艂a艣ciwo艣膰 bardzo u艂atwia rozpoznawanie stanowisk za pomoc膮 geofizyki” – wyja艣nia badacz.

Te metody sprawdzi艂y si臋 r贸wnie偶 w Polsce, m.in. na stanowiskach Krajenka i neolitycznych S艂onowicach. W tych ostatnich uzyskano szerokop艂aszczyznowy plan, na kt贸rym 艂atwo zauwa偶y膰 komory grobowe, do艂ki pos艂upowe 艣cian grobowc贸w, a tak偶e r贸偶nej wielko艣ci jamy. „Wykorzystali艣my kontrast – wype艂niska jam by艂y przesycone organicznymi pozosta艂o艣ciami, a dooko艂a rozci膮ga艂y si臋 pok艂ady lessu” – t艂umaczy mgr Herbich. Dzi臋ki metodom geofizycznym rozpoznano 14 hektar贸w stanowiska – obszar nieosi膮galny przy stosowaniu konwencjonalnych metod wykopaliskowych.

Metody te czasem jednak bywaj膮 zawodne, szczeg贸lnie na wielowarstwowych i g艂臋bokich stanowiskach archeologicznych - przestrzega badacz. W pewnych sytuacjach stosuje si臋 je zamiennie, w celu uzupe艂nienia obrazu. „Tak by艂o na stanowisku zamkowym w Krajence, gdzie zastosowanie metody magnetycznej nie przynios艂o 偶adnych rezultat贸w. Dopiero metoda elektrooporowa ujawni艂a drugie skrzyd艂o zamku” – podkre艣la mgr Herbich.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

we http://www.naukapolska.pap.pl/
{mos_sb_discuss:7}

 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO