|
Lublin wczesnośrednoiwieczny |
|
|
|
Strona 2 z 5
Autorzy,
podejmując prezentowany w niniejszej pracy temat, uznali za jedną z
istotniejszych kwestii próbę rekonstrukcji warunków naturalnych, w jakich
kształtował się lubelski zespół osadniczy. Należy podkreślić, że zadanie to – z
uwagi na skromny zasób źródłowy – okazało się niezwykle trudne. Tylko w
odniesieniu do niektórych obszarów objętych najdawniejszym osadnictwem (wzgórz:
Staromiejskiego i Zamkowego) istnieją pełniejsze dane, pozwalające na podjęcie
odważniejszej próby odtworzenia ich form geomorfologicznych. W przypadku
pozostałych członów aglomeracji lubelskiej możliwe było jedynie oparcie się na
nielicznych materiałach źródłowych, w tym ikonograficznych i kartograficznych.
Prezentując
obraz przemian lubelskiej aglomeracji, jako rodzaj swoistego tła przedstawiono
zarys przemian osadniczych następujących wokół ośrodka w pradziejach i we
wczesnym średniowieczu. Pominięcie tej problematyki powodowałoby, iż praca
wydawałaby się niepełna. Lublin nie powstawał bowiem w pustce cywilizacyjnej.
Zmiany w
rozwoju przestrzennym lubelskiego zespołu osadniczego zaprezentowano w ujęciu
chronologicznym, uwzględniając przemiany zachodzące zarówno w obrębie
poszczególnych członów aglomeracji, jak i w relacjach między tymi członami.
Należy jednak zauważyć, że próba ukazania przestrzennego kształtowania się ośrodka
lubelskiego napotyka na szereg problemów metodycznych, z których na pierwszy
plan wysuwa się kwestia możliwości interpretacyjnych, szczególnie co do ustaleń
chronologicznych dokonywanych w oparciu o źródła archeologiczne. Odnosi się to
zwłaszcza do materiałów masowych, przede wszystkim wyrobów ceramicznych[6].
Opracowana dotychczas systematyka tych materiałów ma charakter cząstkowy i
powstała stosunkowo dawno (w latach 70. i początku lat 80. ubiegłego stulecia)[7].
W praktyce badacze Lublina posługują się typologiami obejmującymi okresy od VI
do IX w. i od XII do XV w., wypracowanymi odpowiednio przez Stanisławę
Hoczyk-Siwkową i Andrzeja Hunicza. W kontekście współczesnych metod datowania
są one niewystarczające i wymagają odwołań do analogii z innych ośrodków
miejskich. Sytuacja taka zmusza do odniesienia omawianych w pracy faz i etapów
rozwoju wczesnośredniowiecznego Lublina jedynie do szeroko zarysowanych okresów
chronologicznych, z dokładnością nie większą niż 150–200 lat. Precyzyjniejsze
datowania metodami węgla radioaktywnego i dendrochronologiczną, z uwagi na zbyt
skromny zasób analiz, nie mogły w istotny sposób wspomóc oceny chronologicznej
poszczególnych przejawów rozwoju miasta, a tym bardziej weryfikować wyników
dotychczasowych opracowań zabytków ceramicznych.
Trzeba także
zaznaczyć, że rozstrzygnięć co do kwestii chronologii przemian Lublina w
początkowych fazach jego kształtowania nie ułatwia skromny zasób źródeł
pisanych. Podobnie jak to się dzieje w przypadku źródeł archeologicznych, nie
dają one pewniejszych podstaw do ustalenia chronologii przestrzennych przemian
miasta. Stosowanie metody analizy porównawczej ceramiki przy możliwości
wykorzystania jedynie niewielkiego zasobu źródeł pisanych stwarza jedynie
możliwość wysunięcia ogólnych odniesień chronologicznych. Dlatego też,
podejmując próbę rekonstrukcji przemian przestrzennych Lublina, autorzy pragną
zwrócić uwagę Czytelnika na brak możliwości zbudowania obecnie bardziej
precyzyjnego obrazu tych przemian, zwłaszcza we wczesnych fazach rozwoju miasta.
|
