Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Unikalne zjawiska z mezolitycznych D膮bek
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Unikalne zjawiska z mezolitycznych D膮bek Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce   
Mezolityczni mieszka艅cy stanowiska w D膮bkach ko艂o Koszalina byli wytrawnymi 艂owcami – potrafili 艂apa膰 nawet 1,5-metrowe szczupaki. Ich gospodarcz膮 taktyk臋 艣ledzi polsko-niemiecki zespó艂 archeologów.
„Ze wzgl臋du na niezwyk艂e nagromadzenie 艣wietnie zachowanych ko艣ci upolowanych zwierz膮t, narz臋dzi z ko艣ci i poro偶a, pozosta艂o艣ci produkcyjnych jest to stanowisko unikalne w skali ca艂ego po艂udniowego pobrze偶a Ba艂tyku” – mówi kieruj膮cy badaniami dr Jacek Kabaci艅ski z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.
ODMIENNY KSZTA艁T WYBRZE呕A

7 tysi臋cy lat temu linia brzegowa w tej okolicy wygl膮d艂a z pewno艣ci膮 inaczej. Brzeg morza znajdowa艂 si膰 wówczas oko艂o 4-6 km na pó艂noc.

Badacze ustalili, 偶e 艂owcy z D膮bek, uto偶samiani z kultur膮 Ertebelle za艂o偶yli osad臋 nad brzegiem zbiornika ze s艂odk膮 wod膮 – jeziora lub wolnop艂yn膮cej rzeki.

„Osada umieszczona by艂a na kraw臋dzi zbiornika, zajmuj膮c obszar oko艂o 100-150 metrów wzd艂u偶 brzegu i oko艂o 10-30 metrów w g艂膮b l膮du. Pierwsze 艣lady pobytu spo艂eczno艣ci mezolitycznych pochodz膮 z okresu ca 5100 lat p.n.e – wówczas ludzie przychodzili zbiera膰 orzechy laskowe z drzew leszczyny rosn膮cych na stanowisku. Po艣rednim tego dowodem s膮 olbrzymie pnie leszczyny posiadaj膮ce 艣lady obcinania ga艂臋zi” – wyja艣nia dr Kabaci艅ski.

„W miar臋 sta艂e osadnictwo rozpoczyna si臋 oko艂o 4800-4700 lat p.n.e. i trwa do oko艂o 4000-3900 lat p.n.e. Wówczas na stanowisku pojawiaj膮 si臋 pierwsze 艣lady obecno艣ci ludno艣ci kultury pucharów lejkowatych, która korzeniami zwi膮zana jest z osadnictwem ertebelskim. Ostatnie 艣lady pobytu ludzi na stanowisku pochodz膮 z okresu oko艂o 3600 lat p.n.e.” – wylicza archeolog.

BOBROWY T艁USZCZ DO LAMPEK I INNE CIEKAWOSTKI

Jednym z podstawowych dzia艂a艅 osadników z D膮bek by艂o rybo艂ówstwo. „Do dnia dzisiejszego pozyskali艣my ponad 100 tys. ko艣ci rybich, w tym bardzo du偶ych okazów szczupaka - do 1,5 metrów d艂ugo艣ci. Wszystko wskazuje, 偶e od艂awiali je w du偶ej mierze na p艂ytkich wodach oko艂o maja w okresie tar艂a. Wówczas szczupaki s膮 艂atwe do schwytania. Pos艂ugiwali si臋 zapewne sieciami, o艣cieniami i harpunami. Do dzisiaj 艣ladu sieci nie mamy, ale s膮 znane z innych stanowisk ertebelskich” – t艂umaczy naukowiec.

艁owcy z D膮bek nie ograniczali swojego menu do ryb – jak wskazuj膮 badania intensywnie polowali równie偶 na jelenia, sarn臋, 艂osia, tura i dzika. „Na szczególn膮 uwag臋 jednak zas艂uguje du偶a ilo艣膰 ko艣ci bobra. Naszym zdaniem na bobry polowali mi臋dzy innymi dla pozyskania t艂uszczu, który s艂u偶y艂 im jako paliwo do palenia w lampach ceramicznych, których dziesi膮tki odkrywamy na stanowisku” – wyja艣nia dr Kabaci艅ski.

Archeolodzy odkryli ca艂y arsena艂 narz臋dzi, jakimi pos艂ugiwali si臋 ówcze艣ni 艂owcy od toporów po harpuny. Wsród podstawowych narz臋dzi z surowców organicznych badacz wymienia tzw. T-kszta艂tne topory z poro偶a jelenia, sztylety z ko艣ci 艂okciowej jelenia, ostrza ko艣ciane oraz mniejsze narz臋dzia, jak ig艂y.

„Dominowa艂y jednak narz臋dzia krzemienne, z których wi臋ksze, tzw. ciosaki u偶ywano oprawione w drewniane lub wykonane z poro偶a oprawy. Z narz臋dzi mniejszych wymieni膰 mo偶na niewielkie narz臋dzia krzemienne kszta艂tem zbli偶one do trapezów lub trójk膮tów, które s艂u偶y艂y pojedynczo jako groty strza艂, a umieszczano je równie偶 rz臋dem w oprawach, tworz膮c np. groty harpunów” – dodaje.

NAUKOWE GRZEBANIE W 艢MIECIACH

Badania przynios艂y tak偶e odkrycie towarzysz膮cej osadziewarstwy 艣mietniskowej o grubo艣ci od 0,5 do 1 metra. Okazuje si臋, 偶e 艂owcy pozbywali si臋 艣mieci – szcz膮tków ryb, narz臋dzi i fragmentów pot艂uczonych glinianych naczy艅 – wrzucaj膮c je do zbiornika wodnego.

„Usuwanie odpadków zwi膮zanych z codziennym 偶yciem i dzia艂alno艣ci膮 poza stref臋 mieszkaln膮 to typowe zachowanie spo艂eczno艣ci pradziejowych, a niekiedy równie偶 wspó艂czesnych. Dla spo艂eczno艣ci ertebelskiej z D膮bek naturalnym zbiornikiem na odpadki by艂o obni偶enie wype艂nione wod膮, nad którym mieszkali – b臋d膮ce pod r臋k膮 i praktycznie niemo偶liwe do zape艂nienia” – t艂umaczy zachowanie mezolitycznych 艂owców dr Kabaci艅ski.

„Warstwa 艣mietniskowa któr膮 badamy powsta艂a w rezultacie systematycznego +czyszczenia+ terenu osady przez oko艂o 700-800 lat” – dodaje.

Czasami takie „grzebanie w 艣mieciach” przynosi zaskakuj膮ce odkrycia. Po艣ród zwyk艂ych odpadów archeolodzy znale藕li dwa paciorki: bursztynowy i ceramiczny oraz zdobiony naci臋ciami fragment poro偶a jelenia.

W POSZUKIWANIU CMENTARZA

W pobli偶u 艣mietniska badacze odkryli równie偶 艣lady zabudowy. „Ods艂onili艣my stref臋 brzegow膮 zbiornika, gdzie odkryli艣my kilka niewielkich jam, pozosta艂o艣ci ogniska oraz 艣lady po s艂upach drewnianych. S膮dzimy, 偶e s膮 to elementy konstrukcji gospodarczych. W p艂ytkiej strefie zbiornika natrafili艣my równie偶 na rz膮d pionowo wbitych s艂upów – ok. 5 cm grubo艣ci, które mog膮 by膰 pozosta艂o艣ci膮 konstrukcji – by膰 mo偶e pu艂apki s艂u偶膮cej do po艂owu ryb” – opisuje odkrycia doktor.

Jak zaznacza naukowiec, do dnia dzisiejszego nie ma 艣ladów po grobach dawnych mieszka艅ców D膮bek. „Tegoroczny sezon wykopaliskowy b臋dzie mi臋dzy innymi po艣wi臋cony w艂a艣nie tej kwestii. Na ogó艂 spo艂eczno艣ci ertebelskie lokowa艂y cmentarze na zapleczu osady – mamy nadzieje, 偶e w tym roku odkryjemy pozosta艂o艣ci cmentarzyska” – mówi.

„Osada w D膮bkach jest w tej chwili najbardziej na wschód wysuni臋t膮 i dobrze rozpoznan膮 wykopaliskowo osad膮 ludnoúci kultury Ertebelle. Ostatnio 艣lady podobnego osadnictwa odkry艂a Danuta Król z Muzeum Archeologicznego w Gda艅sku w Rzucewie, nad Zatok膮 Puck膮, prawie 200 km na wschód od D膮bek. Naszym zdaniem takich osad powinno by膰 wi臋cej w ca艂ej po艂udniowej strefie Ba艂tyku i b臋dziemy próbowali je odnale藕膰” – zaznacza.

Wed艂ug dra Kabaci艅skiego badania w D膮bkach potrwaj膮 jeszcze 2-3 lata.

***

Badania wykopaliskowe w D膮bkach prowadzone s膮 na mocy porozumienia o wspó艂pracy naukowej Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, oddzia艂 w Poznaniu oraz niemieckiego Uniwersytetu w Greifswaldzie. Obydwie instytucje finansuj膮 badania, przy czym w okresie 2006-2008 projekt jest wspó艂finansowany przez grant Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy偶szego (grant nr 1 H01H 013 29).

Pracami kieruj膮 wspólnie dr Jacek Kabaci艅ski i reprezentant strony niemieckiej dr Thomas Terberger.

Ten interdyscyplinarny projekt mi臋dzynarodowy dotyczy nie tylko samego stanowiska w D膮bkach, lecz rozwoju kulturowego Pomorza mi臋dzy 6 a 3 tys lat p.n.e., w tym zw艂aszcza historii ostatnich spo艂eczno艣ci 艂owiecko-zbierackich i pierwszych spo艂eczno艣ci rolniczych.

W ramach projektu prace prowadzi kilkunastu badaczy z Polski, Niemiec i Holandii. W badaniach tych uczestnicz膮 ponadto studenci uniwersytetów w Poznaniu i Greifswaldzie.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

kol
http://www.naukapolska.pap.pl
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO