Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Rze藕nia mamut贸w w Krakowie
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Rze藕nia mamut贸w w Krakowie Drukuj E-mail
Dwa kilometry od Wawelu, nieopodal kopca Ko艣ciuszki, po膰wiartowano dawno temu dziesi膮tki mamut贸w. To jedno z najwi臋kszych w 艣wiecie cmentarzysk tych olbrzymich zwierz膮t. Zagadk臋 ich 艣mierci pr贸buj膮 wyja艣ni膰 w swej najnowszej pracy polscy naukowcy
Do tej pory znale藕li pod grub膮 warstw膮 ziemi przy ulicy Spadzistej na wzg贸rzu 艣w. Bronis艂awy pozosta艂o艣ci 86 mamut贸w z ostatniej epoki lodowej. Zosta艂y po膰wiartowane i oprawione, oskrobane z mi臋sa do go艂ej ko艣ci. Szcz膮tki s膮 wci膮偶 analizowane, wi臋c liczba zwierz膮t, kt贸re po偶arli nasi przodkowie z g贸rnego paleolitu, mo偶e si臋 jeszcze powi臋kszy膰. Do tej pory przez r臋ce paleontolog贸w przesz艂o ok. 9 tys. fragment贸w ko艣ci i z臋b贸w. 5860 rozpoznano jako mamucie, tylko 15 nale偶a艂o do innych zwierz膮t (m.in. do lisa polarnego, nied藕wiedzia, wilka, nosoro偶ca w艂ochatego i konia).

Ko艣ci zacz臋艂y m贸wi膰

Studenci-w-ramach-letnich-praktyk-odkopuj膮-ko艣ci-mamut贸w-na-krakowskim-stanowisku-(dawna-ul.-Spadzista).-Zdj臋cie-pochodzi-z-sierpnia-2002-roku.-Od-dw贸ch-lat-wykopalisko-jest-zakopane.-Nie-ma-pieni臋dzy-na-doko艅czenie-prac.-Fot.-Bartosz-Siedlik-/-AG
Pierwsza hipoteza brzmia艂a: ko艣ci s艂u偶y艂y paleolitycznym w臋drowcom do budowy chat na skraju urwiska opadaj膮cego ku dolinie Rudawy, z kt贸rego mieli doskona艂y widok na okolic臋. Jednak im d艂u偶ej kopano, tym trudniej by艂o uwierzy膰 w t臋 wersj臋. - Trafili艣my na ogromne ilo艣ci niewielkich ko艣ci, z kt贸rych przecie偶 nie da si臋 skleci膰 偶adnego sza艂asu - opowiada dr Piotr Wojtal z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierz膮t PAN w Krakowie, kt贸ry od kilkunastu lat pr贸buje wyja艣ni膰 zagadk臋 masowej 艣mierci mamut贸w. Wspomaga go dr hab. Krzysztof Sobczyk, archeolog z Uniwersytetu Jagiello艅skiego, kt贸ry badania w tym miejscu zacz膮艂 jeszcze w latach 80.

Co r贸wnie wa偶ne, w艣r贸d ko艣ci le偶a艂y porzucone krzemienne narz臋dzia. By艂o ich mn贸stwo, 艂膮cznie ponad 500 na stanowisku, kt贸re mia艂o 150 m kw. powierzchni. Du偶膮 grup臋 stanowi艂y rozmaite rylce, tylczaki, drapacze i no偶e - wszystkie mog艂y s艂u偶y膰 do 膰wiartowania, zeskrobywania i filetowania mi臋sa. Uzupe艂nieniem tego rze藕nickiego arsena艂u s膮 liczne tzw. ostrza z zadziorem, czyli groty dziryt贸w lub kr贸tkich oszczep贸w miotanych zapewne w kierunku mamut贸w.

Te i inne poszlaki sprawi艂y, 偶e obaj badacze zdecydowali si臋 podwa偶y膰 star膮 hipotez臋 i zaproponowa膰 now膮. G艂贸wne argumenty na jej poparcie zebrali w artykule, kt贸ry nied艂ugo uka偶e si臋 w "Journal of Archeological Science".

Jak gin臋艂y te w艂ochate olbrzymy?

- Tych ko艣ci nikt tu nie przyni贸s艂, by budowa膰 z nich chaty - twierdzi Sobczyk. - To s膮 resztki mamut贸w, kt贸re zgin臋艂y w tym miejscu i zosta艂y po膰wiartowane przez paleolitycznych rze藕nik贸w. Kilkadziesi膮t metr贸w st膮d znajdowa艂 si臋 warsztat, w kt贸rym z lokalnego krzemienia produkowane by艂y narz臋dzia do obr贸bki mi臋sa. Gdzie艣 niedaleko musia艂o si臋 te偶 znajdowa膰 obozowisko z paleniskami i sza艂asami, ale na jego 艣lady jeszcze nie natrafili艣my.

Wci膮偶 jednak nie jest jasne, jak gin臋艂y mamuty. Czy by艂y zabijane przez 艂owc贸w, czy te偶 ludzie czekali, a偶 zwierz臋ta umr膮 i dopiero wtedy dobierali im si臋 do sk贸ry? Badacze s膮dz膮, 偶e mog艂o by膰 i tak, i tak.

- Mamuty cz臋sto odwiedza艂y to miejsce, mia偶d偶y艂y ko艣ci wcze艣niej zmar艂ych poprzednik贸w. Zachowa艂y si臋 艣lady tego mia偶d偶enia. W艣r贸d pad艂ych tu zwierz膮t du偶o jest m艂odych osobnik贸w. Mo偶e wi臋c przychodzi艂y ca艂e stada licz膮ce pi臋膰-dziesi臋膰 sztuk? Dlaczego nagle gin臋艂y? Albo by艂y zabijane przez ludzi, kt贸rzy je tropili, albo te偶 umiera艂y z os艂abienia. Ich z臋by mia艂y zniszczony cement. Mo偶e klimat zmieni艂 si臋 na gorszy i na mamucim stepie zacz臋艂o brakowa膰 pokarmu? - m贸wi Sobczyk.

Wojtal potwierdza, 偶e stado mamut贸w mog艂o tu pa艣膰 raz czy drugi w spos贸b naturalny, ale jego zdaniem bardziej prawdopodobne jest to, 偶e ludzie, kt贸rzy znale藕li tu zdech艂e zwierz臋ta, uznali, 偶e jest to dobre miejsce na zasadzki. - W ten spos贸b mogli polowa膰 przez wiele nast臋pnych dekad. Nie wiemy, jak przebiega艂y takie 艂owy. Wed艂ug mnie na skraj wzg贸rza zap臋dzano pojedyncze os艂abione osobniki, tam odcinano im drog臋 ucieczki, zabijano, a nast臋pnie przyst臋powano do 膰wiartowania. Resztkami po偶ywia艂y si臋 drapie偶niki - wilki, hieny jaskiniowe. 艢lady ich z臋b贸w zachowa艂y si臋 na wielu ko艣ciach.

Na po艂udniu rze藕nia, na p贸艂nocy lodowiec

Mleczny-z膮b-mamuci膮tka.-Jeden-z-ponad-300-z臋b贸w-mamut贸w-znalezionych-na-krakowskich-wykopaliskach.-Fot.-Bartosz-Siedlik-/-AG
- To najbogatsze w Polsce i jedno z najwi臋kszych na 艣wiecie stanowisk mamut贸w. S膮 tu wszystkie ich ko艣ci, tak偶e te bardzo ma艂e i kruche, kt贸re zachowuj膮 si臋 bardzo rzadko. Jedna z samic, kt贸re tu zako艅czy艂y 偶ycie, musia艂a by膰 w ci膮偶y, bo znale藕li艣my te偶 ko艣ci nale偶膮ce do p艂odu - m贸wi Wojtal. Analiza ko艣ci nie jest 艂atwa, bo cho膰 jest ich bez liku, to s膮 pogruchotane i przemieszane. Niestety, do tej pory nie wykopano ani jednego wi臋kszego kawa艂ka szkieletu lub czaszki. Doliczono si臋 za to 338 mamucich z臋b贸w.

Stanowisko przy ulicy Spadzistej jest znane paleontologom i archeologom od ponad 膰wier膰 wieku. Odkryto je przypadkowo w 1967 r. w obr臋bie pozosta艂o艣ci dawnych austriackich fortyfikacji, kt贸re powsta艂y ponad dolin膮 rzeczki Rudawy uchodz膮cej p贸艂 kilometra dalej do Wis艂y. Wykopaliska ruszy艂y w 1968 r. pod kierunkiem obecnych profesor贸w Janusza Koz艂owskiego, archeologa z UJ, i Henryka Kubiaka, paleontologa z PAN.

Datowania wykaza艂y, 偶e rze藕nia dzia艂a艂a 23-24 tys. lat temu, czyli w g贸rnym paleolicie. W tym czasie p贸艂nocna cz臋艣膰 Polski by艂a przykryta przez lodowiec, za艣 po艂udniow膮 porasta艂a uboga arktyczna stepotundra. By艂o na niej jednak do艣膰 jedzenia dla mamut贸w, renifer贸w i innych du偶ych ro艣lino偶erc贸w. Najgorsze mrozy mia艂y nadej艣膰 dopiero za par臋 tysi臋cy lat wraz z maksimum ostatniego zlodowacenia.
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO