Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Przodek z glinianej urny
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Przodek z glinianej urny Drukuj E-mail
Tomasz Karpi艅ski   
Wielu rolników z okolic 呕nina zna ju偶 charakterystyczny d藕wi臋k "dartego" 偶elaza, kiedy podczas orki lemiesz p艂uga trafia na zagrzebany w ziemi g艂az. Na Pa艂ukach jest wtedy niemal pewne, 偶e znów odkryta zosta艂a pami膮tka sprzed tysi膮cleci.

W-Grochowiskach-odnaleziono-gr贸b-z-pi臋cioma-dobrze-zachowanymi-naczyniami
W Grochowiskach odnaleziono gr贸b z pi臋cioma dobrze zachowanymi naczyniami
Eksploratorzy-grobu---od-lewej-Jarek-Kopacz-i-Szymon-Nowaczyk
Eksploratorzy grobu - od lewej Jarek Kopacz i Szymon Nowaczyk















Tak w艂a艣nie kilkana艣cie dni temu natrafiono na grób skrzynkowy w okolicach Grochowisk Ksi臋偶ych - na obrze偶u pola, kilkadziesi膮t metrów od ruchliwej trasy krajowej 艂膮cz膮cej Bydgoszcz z Poznaniem.
Groby skrzynkowe wzi臋艂y sw膮 nazw臋 od sposobu ich budowy. Z kilku p艂askich g艂azów powstaj膮 艣cianki grobowca, dno wy艂o偶one jest drobniejszymi kamieniami i glin膮. Jeszcze jeden, najwi臋kszy g艂az nakrywa t臋 konstrukcj臋 z góry. - Wewn膮trz stawiane by艂y urny z prochami zmar艂ych - mówi Szymon Nowaczyk z Muzeum Archeologicznego w Biskupinie. - Ten system pochówku charakterystyczny by艂 dla przedstawicieli kultury pomorskiej, ludu 偶yj膮cego na naszych ziemiach oko艂o 2500 lat temu.
"Skrzynka" z Grochowisk to jeden z ponad stu podobnych grobowców odnalezionych na Pa艂ukach. Szymon Nowaczyk bada艂 trzy z nich. Pierwsze dwa ujawni艂y si臋 w 2001 i 2003 roku podczas prac w ogrodzie, na terenie jednej z posesji w Janowcu Wielkopolskim. - W艂a艣ciciel postanowi艂 postawi膰 nowe ogrodzenie, g艂臋biej wkopa艂 si臋 w ziemi臋 i nagle na drodze stan膮艂 mu pot臋偶ny kamie艅. Natychmiast da艂 zna膰 do Biskupina. Mia艂 nosa - trafi艂 na grób. Nie by艂 jednak pierwszym, który do niego dotar艂. W艣ród glinianych urn zachowa艂 si臋 równie偶... fragment XIX-wiecznego kafla. Musia艂 on tam jednak trafi膰 przypadkowo - grób by艂 uszkodzony, nie by艂o jednak 艣ladów jego eksploracji.
Znacznie lepiej zachowa艂 si臋 kolejny janowiecki grób, odkryty w 2003 roku. Pod nienaruszon膮 konstrukcj膮 kry艂 dwie urny. Pó藕niejsze badania antropologów wykaza艂y, 偶e by艂y w nich szcz膮tki 40-letniego m臋偶czyzny i o po艂ow臋 m艂odszej kobiety.

Dom w za艣wiatach
Grobowce ju偶 od najdawniejszych czasów stanowi艂y niezwykle wa偶ny element 偶ycia. W neolicie, kiedy jeszcze chowano do ziemi ca艂e cia艂a pe艂ni艂y funkcje... "kopców granicznych" wyznaczaj膮cych terytorium plemienne. W czasach kultury pomorskiej i nast臋puj膮cej po niej - 艂u偶yckiej - stanowi艂y one centra ówczesnego 艣wiata plemiennego, a pó藕niej rodowego. - Przed 2,5 tysi膮cami lat nasi przodkowie 偶yli w 艣wiecie magii. Zmarli nie odchodzili, zmieniali tylko miejsce pobytu - ze 艣wiata 偶ywych do 艣wiata umar艂ych. Urna nie by艂a wi臋c jedynie naczyniem, do którego sk艂adano niedopalone szcz膮tki. By艂a raczej traktowana jako... cz艂owiek 偶yj膮cy w innym wymiarze. St膮d te偶 cz臋sto na urnach umieszczano realistyczne podobizny pochowanych w nich osób. Urny mia艂y oczy, nosy, usta. Je艣li zmar艂y by艂 maj臋tny - uszy mog艂y zdobi膰 br膮zowe ozdoby. Przez kolejne wieki wizerunki zmar艂ych stawa艂y si臋 coraz bardziej symboliczne, a偶 w ko艅cu zanik艂y zupe艂nie. Na Pa艂ukach tylko nieliczne urny mo偶na okre艣li膰 mianem twarzowych, niemniej musia艂y by膰 traktowane z równie wielkim szacunkiem.
Zmar艂ych wyposa偶ano w podró偶 w za艣wiaty. Obok urn k艂adziono naczynia z 偶ywno艣ci膮 - tak zwane przystawki, br膮zowe ozdoby. Inaczej te偶 traktowano m臋偶czyzn i kobiety. Tych pierwszych chowano w naczyniach, które wcze艣niej wypalano. Dotrwa艂y do dzi艣 w doskona艂ym stanie. - Gorzej by艂o z kobietami. Ich urn ju偶 nie wypalano, z czasem uleg艂y wi臋c zlasowaniu. Po otwarciu grobu mo偶na je oczy艣ci膰, sfotografowa膰. Jakakolwiek jednak próba ich wyj臋cia sprawia, 偶e rozpadaj膮 si臋 w py艂.
Groby skrzynkowe zazwyczaj zawieraj膮 ró偶n膮 liczb臋 urn. Niewykluczone wi臋c, 偶e by艂y to grobowce rodzinne. Po 艣mierci kolejnego cz艂onka rodziny podczas ceremonii pogrzebowej dok艂adano kilka kolejnych naczy艅 z prochami. - Kilka, bo zamieszkuj膮cy tu lud by艂 pochodzenia indoeuropejskiego. Fakt posiadania nawet kilku 偶on by艂 wi臋c rzecz膮 normaln膮, tak samo jak obowi膮zkiem 偶ony by艂o pój艣cie w 艣lady zmar艂ego m臋偶a, czyli wspólna 艣mier膰 na stosie

Wróc膮 do ziemi?
Do tej pory podobne znaleziska archeologiczne po ich przebadaniu i udokumentowaniu (oraz ewentualnej ekspozycji na wystawach) trafia艂y do muzealnych magazynów. Szymon Nowaczyk chcia艂by jednak z艂ama膰 ten zwyczaj. - Urny nadal kryj膮 ludzkie szcz膮tki, którym winni jeste艣my szacunek. Chcia艂bym wi臋c doprowadzi膰 do kolejnego pogrzebu. Oczywi艣cie nie b臋dzie on mia艂 charakteru happeningu czy turystycznej atrakcji. Po prostu przebadane szcz膮tki zostan膮 przesypane do wiernych kopii odnalezionych naczy艅 i ponownie z艂o偶one w zbudowanym na nowo grobie. Mam nadziej臋, 偶e w艂a艣ciciel pola wyrazi na to zgod臋. Na miejscu pochówku zasadzimy za艣 drzewa, by z jednej strony oznaczy膰 to miejsce, z drugiej za艣 uniemo偶liwi膰 uszkodzenie grobu podczas kolejnych prac polowych.
Ewentualny pogrzeb z pewno艣ci膮 poprzedz膮 d艂ugotrwa艂e dyskusje - je艣li bowiem dojdzie do ponownego pogrzebu - b臋dzie to w Polsce, a z pewno艣ci膮 na Pa艂ukach swego rodzaju nowo艣膰. Zanim jednak do tego dojdzie - grób z Grochowisk Ksi臋偶ych mo偶emy obejrze膰 w Biskupinie, gdzie w艂a艣nie rozpocz臋艂a si臋 wystawa prezentuj膮ca najciekawsze odkrycia archeologiczne, do których dosz艂o od 2003 roku na Kujawach i Pomorzu.

Tekst i fot. 
MICHA艁 WO殴NIAK
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO