Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Polskie badania szwedzkiego centrum kultowo-politycznego
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Polskie badania szwedzkiego centrum kultowo-politycznego Drukuj E-mail
PAP  Nauka w Polsce   
Po 15 latach polski archeolog ko艅czy badania na stanowisku Gamla Uppsala w Szwecji. Wykopaliska, prowadzone w tym wa偶nym dla historii i to偶samo艣ci narodowej Szwedów miejscu, przynios艂y cenne rezultaty.
„Odkryli艣my mi臋dzy innymi liczne obiekty o przeznaczeniu kultowym oraz relikty wa艂u drewniano-kamiennego, odgradzaj膮cego sakraln膮 cz臋艣膰 królewskiego obej艣cia od 'zwyk艂ego 艣wiata'. Wszystko datowane na epok臋 偶elaza i czasy wikingów. Po drugiej stronie kompleksu rozpoznali艣my tak偶e najstarszy cmentarz chrze艣cija艅ski z tej okolicy” – wymienia profesor W艂adys艂aw Duczko , archeolog z Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora.
S艁AWA STAREJ UPPSALI

Gamla (Stara) Uppsala jest po艂o偶ona kilka kilometrów na pó艂noc od uniwersyteckiego miasta Uppsala. Tu, przez pierwsze tysi膮clecie znajdowa艂o si臋 centrum kultowo-polityczne Szwedów. Na rozleg艂y kompleks zabytkowy sk艂adaj膮 si臋 trzy wielkie kopce grobowe z VI w., cmentarzyska z setkami wi臋kszych i mniejszych kurhanów, oraz by艂a rezydencja królewska z dwoma sztucznymi wzniesieniami, na których sta艂y budynki halowe.

“Swoj膮 s艂aw臋 zawdzi臋cza Stara Uppsala krótkiej wzmiance z oko艂o 1070 roku, w której jest przedstawiona jako g艂ówny o艣rodek kultu poga艅skiego ze z艂ot膮 艣wi膮tyni膮 z trzema pos膮gami bogów, 藕ród艂em ofiarnym i 艣wi臋tym gajem, na którego drzewach wieszano ludzi i zwierz臋ta, takie jak konie i psy, wszystkie p艂ci m臋skiej. Jeszcze w 艣redniowieczu pisano o Uppsali jako najwi臋kszym skandynawskim centrum kultu p艂odno艣ci a samo królestwo Szwedów nazywano 'królestwem Uppsali'. Po chrystianizacji Szwedów, od po艂owy XII wieku, Uppsala sta艂a si臋 g艂ównym o艣rodkiem nowej religii – siedzib膮 arcybiskupstwa” – opowiada archeolog.

TAJEMNICZE OBIEKTY, RYTUALNE UCZTY I OFIARY

Prof. Duczko swoje badania rozpocz膮艂 w miejscu uznawanym za ma艂o interesuj膮ce – poni偶ej królewskiego obej艣cia. Wykopaliska przynios艂y jednak rewelacyjne odkrycia – wykaza艂y obecno艣膰 ró偶norodnych budowli i obiektów stawianych w tym miejscu w ci膮gu kilkuset lat, od okresu wp艂ywów rzymskich do epoki wikingów.

Jak przysta艂o na centrum kultowe, odkryte obiekty prawdopodobnie pe艂ni艂y funkcje sakralne. “Odkryli艣my miedzy innymi spalony dom z setkami glinianych prz臋艣lików – na jednym z nich by艂 wyryty napis runiczny. Nale偶y on do jednych z najstarszych pochodz膮cych ze Szwecji” – informuje Duczko.

„Kolejny obiekt to jama z V w., przy której sta艂 drewniany pal – prawdopodobnie figura ludzka. Jama mia艂a zastanawiaj膮c膮 zawarto艣膰 – w sk艂ad jej wype艂niska wchodzi艂y lu藕na ziemia z du偶膮 ilo艣ci膮 b艂yszcz膮cej miki oraz dwie ko艣ci zwierz臋ce u艂o偶one na krzy偶. Na samym dnie natomiast ods艂onili艣my trzy p艂askie kamienie, pod jednym z nich – 艣rodkowym – le偶a艂 z膮b krowi. Jest to typowe miejsce ofiarne” – wyja艣nia.

Archeolodzy odkryli tak偶e datowane na wczesny okres wikingów (pocz膮tek IX wieku), dzia艂ki oddzielone rowkami i deskami. “W ziemi jednej z nich znalezione zosta艂y surowce do produkcji szklanych paciorków oraz woskowa 艣wieca – najstarsza w Szwecji. Na powierzchni dzia艂ek nie sta艂y jednak budynki, raczej by艂y one miejscami wyodr臋bnionymi, na których odbywa艂y si臋 jakie艣 ceremonie. Mo偶e o tym 艣wiadczy膰 dzia艂ka wy艂o偶ona ma艂ymi kamieniami, na których le偶a艂y ko艣ci prosiaków oraz koni – typowe pozosta艂o艣ci po ucztach rytualnych: mi臋so ko艅skie by艂o najwa偶niejszym po偶ywieniem kultowym Skandynawów, a na jedzenie ma艂ych prosiaków mogli sobie pozwoli膰 tylko najbogatsi, w tym wypadku królowie” – mówi profesor.

Za najwa偶niejsze odkrycie prof. Duczko uwa偶a tymczasem pozosta艂o艣ci wa艂u kamienno-drewnianego z pocz膮tku VII wieku. “Wa艂 mia艂 kamienne fundamenty, na których zbudowana by艂a drewniana konstrukcja” – mówi. Jak interpretuje naukowiec, funkcj膮 wa艂u mia艂o by膰 odgrodzenie sfery sacrum królewskich za艂o偶e艅 od zwyk艂ego, zewn臋trznego 艣wiata.

WCI膭呕 WIELE POZOSTAJE DO ODKRYCIA

W ostatnich latach badania archeologiczne przyj臋艂y nieco inn膮 form臋. Ekipa archeologów bada艂a ju偶 tylko wybrane miejsca Starej Uppsali. “W jednym wypadku natrafili艣my na najstarszy cmentarz chrze艣cija艅ski w tej okolicy z XI wieku, a w drugim na interesuj膮cy pod wzgl臋dem budowy kurhan grobowy z ko艅ca VIII wieku. Sta艂 on na szczycie wzgórza ozowego wymodelowanego w formie kopca, z trzema blokami kamiennymi u艂o偶onymi na zboczach w stron臋 doliny, któr膮 kiedy艣 p艂yn臋艂a woda. Grób zawiera艂 szcz膮tki m艂odego m臋偶czyzny, którego kremacja uda艂a si臋 tylko cz臋艣ciowo – jego biodra i pó艂 kr臋gos艂upa pozosta艂y niespalone. By艂 to jedyny pochówek w tej cz臋艣ci kompleksu i musia艂 zaznacza膰 wyj膮tkowe miejsce, które s艂u偶y艂o jakim艣 rytua艂om” – wyja艣nia prof. Duczko

Oprócz prac wykopaliskowych archeolog prowadzi艂 badania nad wielko艣ci膮 i charakterem ca艂ego kompleksu, wspó艂pracuj膮c z geologami, botanikami, ornitologami i antropologami. Wyniki bada艅 zosta艂y opublikowane w dwóch tomach serii po艣wi臋conej eksploracji Starej Uppsali i w szeregu artyku艂ów i raportów pokazuj膮cych skomplikowan膮 histori臋 tego wielkiego kompleksu. Prof. Duczko zaznacza jednak, 偶e jeszcze du偶a cz臋艣膰 stanowiska zosta艂a nierozpoznana archeologicznie.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

kol
http://www.naukapolska.pap.pl
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO