Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Najnowsze odkrycia z torfowego stanowiska w Szczepankach
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Najnowsze odkrycia z torfowego stanowiska w Szczepankach Drukuj E-mail
PAP – Nauka w Polsce   
Narz臋dzia wykonane z poro偶y jeleni, a tak偶e delikatne ozdoby bursztynowe, to najwa偶niejsze spo艣r贸d licznych zabytk贸w odkopanych w czasie tegorocznych bada艅 archeologicznych na torfowym stanowisku Szczepanki ko艂o Gi偶ycka. "Pokazuj膮 one kunszt rzemios艂a si臋gaj膮cego kilku tysi臋cy lat w g艂膮b epoki kamienia” – m贸wi kierownik bada艅 dr Witold Gumi艅ski, archeolog z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i Polskiej Akademii Nauk.
W trakcie lipcowych wykopalisk archeolodzy przekopali 67 m2, ziemi uzyskuj膮c kilka tysi臋cy zabytk贸w i setki pr贸bek do bada艅 paleobotanicznych.

WARSZTAT TOPOR脫W

Szczepanki to wie艣, wok贸艂 kt贸rej rozci膮ga si臋 wielkie, p艂askie i podmok艂e torfowisko zwane 艁膮kami Sta艣wi艅skimi. Na nim znajduje si臋 nieznaczne wyniesienie – dawna wyspa na jeziorze, kt贸ra jest badanym obecnie stanowiskiem archeologicznym. "Na przestrzeni tysi膮cleci polodowcowe jezioro t臋tni艂o 偶yciem. Korzystali z tego 艂owcy epoki kamienia, poluj膮c tu, 艂owi膮c ryby, zbieraj膮c orzechy laskowe i inne jadalne ro艣liny. Zak艂adali oni swoje obozowiska w艂a艣nie na wyspach" – wyja艣nia dr Gumi艅ski.

Dzi艣 na miejscu dawnego jeziora rozpo艣ciera si臋 艂膮ka. "W epoce br膮zu poziom w贸d opad艂, a jezioro zaros艂o i przekszta艂ci艂o si臋 w wielkie torfowisko. Pozostawione lub zagubione przez 艂owc贸w-zbieraczy wytwory przykry艂a mokra warstwa torfu, kt贸ra zachowa艂a nam te unikatowe +arcydzie艂a+ do dzi艣. Dzi臋ki temu przetrwa艂y do naszych czas贸w wytwory z surowc贸w organicznych, ko艣ci zwierz臋ce, a nawet drewna i szcz膮tki ro艣lin. Ale nic za darmo – aby je dzi艣 metodycznie wydoby膰, ekipa archeolog贸w dos艂ownie tapla艂a si臋 w b艂ocie, precyzyjnie dokumentuj膮c po艂o偶enie ka偶dego znaleziska, ka偶dej pr贸bki" – opowiada naukowiec.

Op艂aca艂o si臋 – wynikiem s膮 mi臋dzy innymi liczne wyroby i p贸艂wytwory topor贸w. "Te wspania艂e narz臋dzia wytwarzane z poro偶a jelenia mo偶na nazwa膰 nawet +specjalno艣ci膮+ 艂owc贸w znad by艂ego Jeziora Sta艣wi艅skiego. W starszym okresie epoki kamienia, tzw. mezolicie, robiono je z najgrubszego odcinka tyki poro偶a, uko艣nie j膮 艣cinaj膮c dla utworzenia ostrza. Guzowym obuchem topora pozostawa艂a tzw. r贸偶a poro偶a – odpowiednio i precyzyjnie wyg艂adzona. Najbardziej fascynuje otw贸r na umocowanie topora w stylisku precyzyjnie wywiercony w twardym poro偶u” – zachwyca si臋 doktor.

"W pocz膮tkach paraneolitu powsta艂a inna koncepcja produkcji topora – d艂u偶szego, r贸wnie偶 z otworem na stylisko. Takie topory przybiera艂y form臋 T-kszta艂tn膮. W tym roku znale藕li艣my kolejny taki niedoko艅czony top贸r. Pozwoli to dok艂adnie prze艣ledzi膰 cykl ich produkcji. Nagromadzenie tego typu odpad贸w i form niesko艅czonych potwierdza istnienie warsztatu obr贸bki poro偶a jelenia w tym miejscu na wyspie” – t艂umaczy dr Gumi艅ski.

Archeolog zwraca uwag臋 na inn膮 wa偶n膮 kwesti臋 – spos贸b pozyskiwania poro偶a, czyli surowca do produkcji takich przedmiot贸w. Wed艂ug niego 艂owc贸w-zbieraczy z jakiego艣 powodu nie interesowa艂o poro偶e odci臋te z g艂owy upolowanego jelenia, a jedynie takie, kt贸re zosta艂o przez niego zrzucone. "By膰 mo偶e zrzutki mia艂y lepsze w艂a艣ciwo艣ci techniczne do obr贸bki, a potem w u偶ytkowaniu, ni偶 to pochodz膮ce od upolowanego jelenia. A mo偶e przyczyn takiego zachowania nale偶a艂oby upatrywa膰 w sferze kultury duchowej, a nie technicznej" – zastanawia si臋 archeolog.

PRADZIEJOWY HANDEL

艁owcy ze Szczepanek prawdopodobnie handlowali swoimi wyrobami. Wg doktora mo偶e na to wskazywa膰 obecno艣膰 na stanowisku miniaturowych ozd贸b bursztynowych. Jedn膮 jest tzw. guz z V-kszta艂tnym otworem (otw贸r do przyszycia lub zawieszenia nie przechodzi艂 na wylot, dzi臋ki czemu jedna strona – zewn臋trzna – guzika bursztynowego pozostawa艂a g艂adka, bez otworu – PAP). Drug膮 ozdob膮 jest paciorek rurkowaty d艂ugo艣ci blisko 4 centymetr贸w, przez kt贸ry precyzyjnie przewiercono wzd艂u偶 otw贸r – tworz膮c bursztynow膮 rurk臋. "Mog艂y one zosta膰 sprowadzone w ramach wymiany handlowej jako ekwiwalent za topory, a mo偶e i futra. Raczej nie szuka艂bym u miejscowych tradycji wykonywania takich delikatnych ozd贸b” – m贸wi archeolog.

Na stanowisku s膮 tak偶e dowody wskazuj膮ce na spotkania mi臋dzy 艂owcami-zbieraczami a pierwszymi rolnikami – fragmenty naczy艅. Archeolodzy wydobyli z ziemi du偶e ilo艣ci takich zabytk贸w. "Obok, bardzo kiepskiej jako艣ci naczy艅 – typowych dla miejscowej ludno艣ci – znale藕li艣my kilka sporych fragment贸w naczy艅 cienko艣ciennych i dobrze wypalonych – niew膮tpliwie obcego pochodzenia. Dodatkowo o ich genezie 艣wiadczy ornamentyka – typowa dla neolitycznych kultur pierwszych rolnik贸w” – wyja艣nia doktor Gumi艅ski.

"By艂e jezioro, nad kt贸rym le偶y wyspa Szczepanki, odwiedzane by艂o przez rolnik贸w tak偶e w 艣rodkowym neolicie" – m贸wi naukowiec. "Znale藕li艣my importy naczy艅 tzw. kultury puchar贸w lejkowatych z charakterystycznym dla niej motywem zdobienia naczy艅, tzw. drabink膮, a tak偶e kultury amfor kulistych – naczynia z uchami i ze zw臋偶aj膮c膮 si臋 szyjk膮. Mniej wi臋cej w tym samym okresie wysp臋 odwiedzali r贸wnie偶 przybysze ze wschodu. Dowodem na to jest fragment naczynia z ostrym dnem i drugi z g艂臋bokimi do艂kami tu偶 pod wylewem bez uformowanej szyjki. S膮 to charakterystyczne cechy garnk贸w tzw. kultury nieme艅skiej, pochodz膮cej z teren贸w dzisiejszej Litwy i Bia艂orusi”.

Opr贸cz zbierania tak atrakcyjnych zabytk贸w badacz Szczepanek musia艂 zwr贸ci膰 uwag臋 na tzw. materia艂 masowy – drobne fragmenty naczy艅, krzemienne od艂upki, liczne pr贸bki pochodzenia ro艣linnego (drewna, w臋gle drzewne, py艂ki), a przede wszystkim ko艣ci pokonsumpcyjne. Opracowanie tych ostatnich wymaga du偶o czasu i sporych nak艂ad贸w finansowych. "O te nak艂ady, niestety bez rezultatu, wci膮偶 zabiegam. A warto podkre艣li膰, 偶e Szczepanki to jedno z zaledwie kilku stanowisk w Polsce, z kt贸rych znane s膮 ko艣ci pokonsumpcyjne i wytwory z surowc贸w organicznych pozostawione przez ludy zbieracko-艂owieckie z epoki kamienia” – opowiada dr Gumi艅ski.

”Taka wiedza to klucz do poznania zar贸wno 艣rodowiska naturalnego, w kt贸rym 偶yli 艂owcy epoki kamienia, jak i ich trybu gospodarczego i osadniczego. Znaczenie tych szcz膮tk贸w dla nauki – nie tylko archeologii – trudno przeceni膰” – dodaje.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

krx
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO