Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Na co polowali nasi paleotyczni ziomkowie
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Na co polowali nasi paleotyczni ziomkowie Drukuj E-mail
PAP - Nauka w Polsce   
Na jakie zwierz臋ta polowali nasi paleolityczni przodkowie? T臋 zagadk臋 pr贸buje rozwi膮za膰 dr Piotr Wojtal, paleontolog z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierz膮t PAN. Odpowied藕 maj膮 przynie艣膰 badania tysi臋cy ko艣ci zwierz膮t znalezionych na terenie Polski i Czech, pozyskanych w trakcie bada艅 archeologicznych. . Naukowiec ju偶 dokona艂 wa偶nego odkrycia - na niekt贸rych ko艣ciach wida膰 charakterystyczne 艣lady, naci臋cia, kt贸re najwyra藕niej pozostawi艂 cz艂owiek G贸rny paleolit to okres starszej epoki kamienia, trwaj膮cy mniej wi臋cej od 40 do 10 tys. lat temu. G艂贸wnym zaj臋ciem ludzi z tego okresu by艂o 艂owiectwo i zbieractwo. Prowadzone  dzi艣 badania pozwol膮 pozna膰 zwi膮zek 贸wczesnego cz艂owieka z jego 艣rodowiskiem naturalnym. A problematyka jest szeroka.

"Interesuje mnie, jak paleolityczny cz艂owiek wykorzystywa艂 艣rodowisko. Dlaczego polowa艂 na du偶e ssaki,? Czy tylko w celu zdobycia mi臋sa, czy r贸wnie偶 by uzyska膰 surowce do produkcji ubra艅, narz臋dzi, ozd贸b? W jakim sezonie zabija艂 zwierz臋ta?" - wylicza dr Wojtal.

W badaniach nad 艣rodowiskiem bierze si臋 pod uwag臋 wiele element贸w - otaczaj膮c膮 faun臋 i flor臋, ale te偶 ukszta艂towanie terenu i blisko艣膰 zbiornik贸w wodnych. Naukowiec opracowuje materia艂y kostne z wykopalisk, prowadzonych od lat 60. na obszarze Jury Krakowsko-Cz臋stochowskiej - w jaskiniach Mamutowej, Nietoperzowej, 艁okietka, Ciemnej i Deszczowej (ta ostatnia badana by艂a w latach 90.), a tak偶e na otwartych stanowiskach archeologicznych: w Krakowie - ulica Spadzista (B) - oraz w  Dzier偶ys艂awiu ko艂o Kietrza.

TRZEBA OBEJRZE膯 KA呕D膭 KOSTECZK臉

Przed naukowcem nie lada wyzwanie. "Wczesne badania paleozoologiczne wielu stanowisk skupia艂y si臋 g艂贸wnie na sk艂adzie gatunkowym fauny du偶ych ssak贸w. Nie analizowano sk艂adu szcz膮tk贸w kostnych, nie okre艣lano pory roku 艣mierci du偶ych zwierz膮t ro艣lino偶ernych. Brak by艂o te偶 dok艂adnych danych dotycz膮cych liczby szcz膮tk贸w kostnych poszczeg贸lnych gatunk贸w ssak贸w, rodzaj贸w ko艣ci" - t艂umaczy.

Problemem jest tak偶e niewykonanie bada艅 tafonomicznych, opisuj膮cych procesy, jakim podlegaj膮 martwe cia艂a zwierz膮t. Do takich proces贸w mo偶na zaliczy膰 艣lady gryzienia przez drapie偶niki i gryzonie, a tak偶e 艣lady wietrzenia i deptania.

"Gdyby w 贸wczesnych badaniach zwr贸cono na to uwag臋, mo偶na by, uwzgl臋dniaj膮c dodatkowo dane dotycz膮ce szcz膮tk贸w kostnych, wyja艣ni膰 histori臋 powstania danego nagromadzenia ko艣ci" - dodaje. Zadanie utrudnia tak偶e ogromna liczba szcz膮tk贸w, kt贸re zosta艂y znalezione podczas prac wykopaliskowych. Ka偶da z ko艣ci musi by膰 dok艂adnie obejrzana, czy nie ma na niej 艣lad贸w ci臋膰 narz臋dziami krzemiennymi.

Mimo to doktor ma ju偶 pierwsze wa偶ne ustalenia. "Odkry艂em na ko艣ciach z jaskini Mamutowej i Nietoperzowej 艣lady ci臋cia narz臋dziami krzemiennymi potwierdzaj膮ce, 偶e paleolityczni my艣liwi polowali zar贸wno na renifery, jak konie i inne zwierz臋ta ro艣lino偶erne. W jaskini Deszczowej trafi艂em na 艣lady ci臋cia obecne na ko艣ciach nied藕wiedzi jaskiniowych wskazuj膮ce, 偶e na te zwierz臋ta r贸wnie偶 polowano" - m贸wi Wojtal.

"W po艂owie XX wieku uwa偶ano, 偶e nied藕wied藕 jaskiniowy by艂 jednym z najcz臋艣ciej zabijanych zwierz膮t w okresie paleolitu. W jaskiniach znajdowano bowiem ogromne ilo艣ci jego szcz膮tk贸w, czasami wraz z narz臋dziami krzemiennymi. Ostatecznie badania tafonomiczne pozwoli艂y jednak stwierdzi膰, i偶 znaczna wi臋kszo艣膰 szcz膮tk贸w nied藕wiedzi pochodzi od zwierz膮t, kt贸re zmar艂y w spos贸b naturalny podczas zimowej hibernacji. Pojedyncze znaleziska jednak, takie jak w Jaskini Deszczowej lub niemieckiej jaskini Hohle Fels w pobli偶u Ulm (gdzie znaleziono kr臋g nied藕wiedzia z wbitym fragmentem ostrza krzemiennego) wskazuj膮 na to, 偶e r贸wnie偶 nied藕wied藕 jaskiniowy pada艂 ofiar膮 paleolitycznych 艂owc贸w" - wyja艣nia naukowiec.

KULTURA GRAWECKA NA TERENIE POLSKI

Za jedno z najwa偶niejszych osi膮gni臋膰 Wojtal uwa偶a zweryfikowanie interpretacji stanowiska Krak贸w ulica Spadzista (B), badanego wsp贸lnie przez Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierz膮t PAN oraz Instytut Archeologii UJ od roku 1968.

"Stanowisko to jest miejscem, gdzie paleolityczni 艂owcy polowali na mamuty. Tutaj r贸wnie偶 膰wiartowali upolowane zwierz臋ta, a mi臋so przenosili do swoich obozowisk. By艂oby to tzw. 'killing i 'butchering site" (miejsce uboju zwierz膮t i dzielenia ich mi臋sa - PAP)" - zauwa偶a doktor.

Dotychczas uda艂o si臋 oznaczy膰 ko艣ci i z臋by pochodz膮ce z prac wykopaliskowych prowadzonych do roku 1994. Spo艣r贸d 5860 szcz膮tk贸w kostnych znalezionych na stanowisku Krak贸w ulica Spadzista (B) ponad 99 proc., czyli. 5845 ko艣ci i z臋b贸w nale偶y do mamuta (Mammuthus primigenius). Dzi臋ki przeprowadzonym badaniom uda艂o si臋 ustali膰, 偶e na stanowisku zgromadzone s膮 szcz膮tki co najmniej 86 mamut贸w w r贸偶nym wieku.

Opr贸cz bardzo licznych szcz膮tk贸w kostnych, na stanowisku odkryto setki narz臋dzi krzemiennych (ponad 500) zwi膮zanych z lud藕mi reprezentuj膮cymi archeologiczn膮 kultur膮 graweck膮. By艂a ona szeroko rozpowszechniona na terenie Europy w g贸rnym paleolicie, oko艂o 20 tys. lat temu. Z kultur膮 t膮 wi膮zana jest ca艂a seria statuetek przedstawiaj膮cych kobiety, tzw. Wenus. W艣r贸d narz臋dzi dominuj膮 u偶ywane do polowa艅 jednozadziorce oraz ostrza tylcowate.

Inne narz臋dzia, tzw. no偶e kostienkowskie oraz rylce, wykorzystywano do obr贸bki ko艣ci i mi臋sa. "Na ko艣ciach odkryto 艣lady ci臋cia, wskazuj膮ce na podzia艂 tuszy upolowanego mamuta. Na stanowisku znaleziono tak偶e przepalone fragmenty ko艣ci sugeruj膮ce, i偶 paleolityczni 艂owcy wykorzystywali ko艣ci jako paliwo do ognisk" - m贸wi doktor.

POLSKO-CZESKIE BADANIA

"Niestety, nie natrafiono na tak wspania艂e przedmioty sztuki paleolitycznej, jak s艂ynne Wenus z Willendorfu czy Wenus z Dolnich Vestonic, cho膰 paleolityczni 艂owcy ze Spadzistej nale偶eli do tej samej kultury i kontaktowali si臋 z ludami zamieszkuj膮cymi tereny nad Dunajem. Niemniej podczas prac wykopaliskowych znaleziono r贸wnie偶 na Spadzistej przedmioty sztuki ,m.in. zdobione 偶ebro mamuta" - podkre艣la.

Niewielk膮 liczb臋 przedmiot贸w sztuki lub narz臋dzi wykonanych z ko艣ci t艂umaczy si臋 innym charakterem krakowskiego stanowiska. Najs艂awniejsze stanowiska graweckie z obszaru Czech i Austrii reprezentuj膮 wielosezonowe obozowiska 艂owieckie - miejsca, gdzie ludzie 偶yli przez d艂u偶szy okres czasu, by膰 mo偶e lata. Mimo to, pod wzgl臋dem archeologicznym polskie stanowisko jest jednym z najwa偶niejszych w Europie.

Dla uzyskania szerszego obrazu sytuacji w paleolicie naukowiec przekroczy艂 granic臋 z Czechami. Od dw贸ch lat, dzi臋ki uprzejmo艣ci prof. Jirziego Svobody, archeologa z Czeskiej Akademii Nauk, ma mo偶liwo艣膰 badania materia艂贸w paleontologicznych pochodz膮cych z jednego z najwa偶niejszych stanowisk g贸rnopaleolitycznych Pavlov I z Moraw.

"Do tej pory uda艂o nam si臋 przebada膰 materia艂 paleontologiczny pochodz膮cy z dw贸ch sezon贸w wykopaliskowych - z lat 1954 i 1956. Podobnie jak na stanowiskach polskich, tutaj r贸wnie偶 brak by艂o szczeg贸艂owych danych dotycz膮cych znalezionych ko艣ci i z臋b贸w. Wiedzieli艣my, 偶e na stanowisku znaleziono szcz膮tki renifera, mamuta, wilka, rosomaka, lisa polarnego. Ale nie by艂o analiz dotycz膮cych cz臋艣ci szkieletu poszczeg贸lnych zwierz膮t lub obecno艣ci lub braku 艣lad贸w dzia艂alno艣ci cz艂owieka. Obejrzeli艣my ponad 25 tys. szcz膮tk贸w. Wyniki s膮 bardzo ciekawe. Ustalili艣my, 偶e 3,5 tys. ko艣ci nale偶a艂o do wilka, 3 tys. do lisa, a ponad 600 do rosomaka, a wi臋c do drapie偶nik贸w. Wydaje si臋, 偶e my艣liwi zwi膮zani z tym stanowiskiem specjalizowali si臋 w polowaniu na ten rodzaj zwierz膮t. By膰 mo偶e atrakcyjne by艂y dla nich sk贸ry" - przypuszcza dr Wojtal.

To nie wszystko. Na ponad 250 ko艣ciach znaleziono 艣lady dzia艂alno艣ci cz艂owieka,. S膮 to 艣lady obr贸bki. "Szcz膮tki nale偶a艂y do r贸偶nych zwierz膮t: renifera, mamuta, konia, ale tak偶e wilka, rosomaka, nied藕wiedzia i lwa jaskiniowego. Na stanowiskach polskich 艣lady takie spotyka si臋 bardzo rzadko, najwy偶ej po kilka na stanowisku" - m贸wi naukowiec. Badania materia艂贸w potrwaj膮 zapewne jeszcze kilka lat.

Na stanowisku Pavlov I znaleziono r贸wnie偶 ogromn膮 liczb臋 narz臋dzi wykonanych z ko艣ci, poro偶y renifer贸w i cios贸w mamuta. "Te materia艂y zosta艂y na szcz臋艣cie ju偶 opracowane przez zesp贸艂 kierowany przez prof. Svobod臋, a wyniki zosta艂y w艂a艣nie opublikowane w ksi膮偶ce podsumowuj膮cej wyniki naszych bada艅" - ko艅czy doktor Wojtal.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

reo
http://www.naukapolska.pap.pl/
{mos_sb_discuss:7}
 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO