Jestes tutaj:   Strona g艂贸wna arrow Wiadomo艣ci archeologiczne arrow Czerwona ochra na prastarych szkieletach
Kacik Szajmona
Nowo艣ci wydawnicze
Dotacja Pradzieje.pl

Je艣li podobaj膮 Ci si臋 PRADZIEJE.PL i doceniasz to co robimy, wesprzyj nas. Utrzymanie serwera kosztuje dzi艣 naprawd臋 wiele. Liczy si臋 dla nas ka偶da z艂ot贸wka.

Dofinansowanie
Jednorazowo Miesi阠znie

Waluta

Kwota

Waluta

Kwota






Przypomnij mi has硂
Nie masz konta? Za丑 sobie
Czerwona ochra na prastarych szkieletach Drukuj E-mail
PAP – Nauka w Polsce   
Badaj膮cy groby naukowcy cz臋sto natrafiaj膮 na ochr臋, charakterystyczny czerwony nalot na ludzkich ko艣ciach. Barwnik ten znajdowano w licznych grobach - na obszarze od Ba艂tyku do Morza Czarnego od epoki kamienia pocz膮wszy. "Ochra mia艂a symbolizowa膰 wi臋zy krwi, 艂膮cz膮ce cz艂owieka z Pramatk膮-Ziemi膮" - do takiego wniosku doszed艂 w wyniku swych bada艅 prof. Jacek Wo藕ny, archeolog z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.
Z POKOLENIA NA POKOLENIE
Naukowcy nie wiedzieli czy ochr膮 smarowano cia艂o zmar艂ego, czy posypywane ni膮 by艂y dopiero  szkielety. Barwnik ten (hematyt, tlenek 偶elaza) widnieje na ko艣ciach zmar艂ych os贸b, na przedmiotach wchodz膮cych w sk艂ad dar贸w grobowych, a nawet na dnach jam grobowych. Odkryto tak偶e narz臋dzia (t艂uki i rozcieracze) ze 艣ladami tej substancji.

Profesor Wo藕ny postanowi艂 zebra膰 dane o podobnych przypadkach i opracowa膰 je. Wyszed艂 z tego poka藕ny zbi贸r.

Okaza艂o si臋, 偶e obecno艣膰 czerwonej ochry stwierdzono w grobach mezolitycznych, mi臋dzy innymi z Wo藕nej Wsi (woj. podlaskie) oraz z Janis艂awic (woj. 艂贸dzkie), gdzie 艂owcy pochowali cia艂a m臋偶czyzn. R贸wnie偶 w m艂odszej epoce kamienia, we wczesnym neolicie, osadnicy nie zarzucili tego procederu.

Liczne i r贸偶norodne s膮 groby ze szkieletami, na kt贸rych widniej膮 czerwone 艣lady. W Samborcu (woj. 艣wi臋tokrzyskie) na przyk艂ad w grobie kultury ceramiki wst臋gowej rytej odkopano szcz膮tki kobiety. Przy twarzy pochowanej znajdowa艂o si臋 naczynie wype艂nione ochr膮.

Znane s膮 te偶 艣lady wykorzystywania ochry w tzw. kulturach megalitycznych: kulturze puchar贸w lejkowatych i kulturze amfor kulistych, kulturach p贸藕noneolitycznych (kultura ceramiki sznurowej), a przede wszystkim w艣r贸d grup ludno艣ci tzw. kultur paraneolitycznych („niby-neolitycznych”) z P贸艂nocnych i P贸艂nocno-Wschodnich rejon贸w Polski.

Przedstawiciele tych ostatnich to my艣liwi-zbieracze. Zachowuj膮c „mezolityczny” charakter pozyskiwania po偶ywienia - polowanie na jelenie, rybo艂贸wstwo, zbieranie bogactw runa le艣nego - jednocze艣nie korzystali z takich nowinek technicznych, jak ceramika, nowe typy narz臋dzi, stopniowe przyswajanie hodowli zwierz膮t. W艣r贸d lud贸w paraneolitycznych ochra by艂a tak szeroko stosowana, 偶e 艣mia艂o mo偶na je uzna膰 za kontynuator贸w mezolitycznych tradycji.

Szczeg贸lnie obficie wykorzystywano czerwony barwnik w kulturach z epoki br膮zu i 偶elaza.

MAGIA I CODZIENNE 呕YCIE

Profesor przypuszcza, 偶e ochra mia艂a oznacza膰 krew. Wyszed艂 on z za艂o偶enia, 偶e w艣r贸d dawnych plemion, a zw艂aszcza u 艂owc贸w z epoki kamienia, najwa偶niejsz膮 rol臋 odgrywa艂a wi臋藕 krwi, wsp贸lnota ogniska i wzajemne zale偶no艣ci mi臋dzy tym wszystkim, co rodzi Matka-Ziemia, czyli lud藕mi i zwierzyn膮. Zatem wykorzystywanie ochry w przypadku chowania zmar艂ych mia艂o, wed艂ug niego, symbolizowa膰 powr贸t do 艂ona Rodzicielki.

„W obrz膮dku pogrzebowym posypanie ochr膮 oznacza艂o np. przynale偶no艣膰 wsp贸lnotow膮, wi臋zy krwi oraz dodanie zmar艂emu si艂 niezb臋dnych w nowej fazie jego egzystencji" - wyja艣nia naukowiec.

"Egzystuj膮ce w lasach i lasostepach wsp贸lnoty posiada艂y swoiste wyobra偶enia na temat otaczaj膮cego je krajobrazu, 艣wiata ro艣lin i zwierz膮t. Uwa偶a艂y, 偶e po艂膮czone s膮 z nimi wi臋zami pokrewie艅stwa. Kultem otaczano pewne gatunki zwierz膮t, np. nied藕wiedzie, dziki i jelenie. Rytualnym wyrazem wsp贸lnoty krwi z Matk膮 Ziemi膮 - Pani膮 Zwierz膮t by艂a w艂a艣nie czerwona ochra, sypana do wn臋trza grob贸w szkieletowych, szczeg贸lnie w mezolicie i neolicie” – m贸wi archeolog.

„Ochra stosowana by艂a w pradziejach zar贸wno jako barwnik cia艂a, odzie偶y, lekarstwo, ma艣膰 ochronna. Wi膮za艂a si臋 tak偶e ze sfer膮 ideologii i wierze艅. Wykorzystanie czerwonej ochry w pradziejach obejmowa艂o z naszego punktu widzenia r贸偶ne sfery my艣li i dzia艂a艅 ludzkich. Tre艣ci tych jednak wtedy od siebie nie oddzielano. Malowanie cia艂a chroni艂o przed s艂o艅cem i magicznymi wp艂ywami jednocze艣nie” – dodaje.

Wed艂ug profesora, wsp贸艂cze艣ni archeolodzy pope艂niaj膮 du偶y b艂膮d rozpatruj膮c te zagadnienia oddzielnie.

„To niezgodne z ich pierwotnym statusem kulturowym. Kultura pradziejowa odwo艂ywa艂a si臋 do symbolicznych i praktycznych aspekt贸w w tym samym momencie. By艂a to kultura typu synkretycznego, gdzie sfera 艣wiatopogl膮dowa i praktyczno-u偶ytkowa tworzy艂y jednolit膮 ca艂o艣膰” – podkre艣la Wo藕ny.

Swoje teorie profesor opiera m.in. na wynikach badania poda艅 wsp贸艂czesnych spo艂ecze艅stw ze strefy p贸艂nocnoazjatyckiej. „Przy szukaniu analogii dla problematyki odrodzenia zmar艂ych odwo艂ywa艂em si臋 np. do wierze艅 spo艂eczno艣ci p贸艂nocnoeuroazjatyckich, poniewa偶 d艂ugo pozostawa艂y one w bliskich zwi膮zkach ze 艣rodowiskiem naturalnym, podobnym do tego, w kt贸rym rozwija艂y si臋 analizowane przeze mnie my艣liwskie i pasterskie ludy pradziejowe” – wyja艣nia prof. Wo藕ny.

Wi臋cej o przedstawionych teoriach mo偶na dowiedzie膰 si臋 z ksi膮偶ki prof. Jacka Wo藕nego „Czerwona ochra i ziarna zb贸偶”.

* * *

Ochra (gr. ôchra z ôchr贸s - 偶贸艂ty, blady) jest tlenkiem r贸偶nych metali. Najcz臋艣ciej spotyka si臋 ochr臋 w kolorach od 偶贸艂tego do czerwonego (tlenek 偶elaza). Czerwona ochra – hematyt (Fe2O3 – nb. sk艂adnik marsja艅skiej gleby) powstaje z rud darniowych. Szczeg贸lnie obficie spotykana jest na obszarze strefy umiarkowanej, gdzie s膮 stosunkowo du偶e ilo艣ci opad贸w, mro藕ne zimy z opadami 艣niegu i ciep艂e lata. Minera艂 hematyt jest tlenkiem 偶elaza Fe2O3, o  wi艣niowym, r贸偶owym lub purpurowym odcieniu czerwieni. Ciep艂em i nasyceniem barwy przypomina krew i st膮d jego nazwa (rdze艅 s艂owa hematyt i hemoglobina jest ten sam). Podgrzewanie 偶贸艂tej ochry do 200 stopni Celsjusza powoduje zmian臋 jej koloru w stron臋 pomara艅czowo-czerwonego. Wy偶sze temperatury pozwalaj膮 na uzyskanie coraz ciemniejszych odcieni, do ciemnowi艣niowego, ciemnobrunatnego w艂膮cznie.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki
reo
{mos_sb_discuss:7}

 
Aktualny PageRank strony pradzieje.pl dostarcza: Google-Pagerank.pl - Pozycjonowanie + SEO